Wykład wygłoszony podczas Jarmarku Jadwiżańskiego w 2018 roku.

Zioła na Dolnym Śląsku

Barbara Jakimowicz-Klein

Motywem przewodnim tegorocznego Jarmarku Jadwiżańskiego w Zamku w Leśnicy były zioła. Od wieków przyprawiano nimi jedzenie – dla smaku i zdrowia, a także dla konserwacji. Od wieków też wprzęgnięto zioła w służbę urody i podtrzymywania młodości. Odgrywały ogromną rolę w medycynie starożytnych Greków i Rzymian oraz we wszystkich cywilizacjach starożytności i wieków średnich.

Zioła w kulturze Słowian

Nie ulega wątpliwości, że zbieractwo było jednym z najstarszych sposobów zdobywania pożywienia przez człowieka. Uprawianie tego rodzaju zajęć jest jednak w materiałach archeologicznych z najstarszych epok z natury rzeczy słabo czytelne. Zdecydowanie więcej wiadomo jest – dzięki badaniom archeologicznym i interdyscyplinarnym – na temat zbieractwa w okresie wczesnego średniowiecza i średniowiecza. Zbieranie owoców runa leśnego, a także roślin dziko rosnących na łąkach, w miedzach, lasach odgrywało znaczącą rolę w uzupełnianiu pożywienia oraz w lecznictwie ludności słowiańskiej.

Zioła uprawiane

Źródła archeologiczne z terenu Dolnego Śląska dostarczają nam nasion nie tylko roślin dziko rosnących, ale również uprawianych. W słowiańskich przydomowych ogródkach uprawiane były takie rośliny, jak koper ogrodowy, kminek zwyczajny, kolendra siewna, chmiel zwyczajny, chociaż nie brakowało też chmielu dziko rosnącego. Prawdziwym zagłębiem były rośliny zdatnie do użycia jako przyprawy, a rosnące i wtedy, i dziś na łąkach i w lasach.

Zioła w kulturze Słowian

Zioła i rośliny dziko rosnące

Zbieractwo stosowane było przez Słowian według odwiecznej znajomości przyrody – zbierano wszystko, co nadawało się do spożycia, m.in. owoce dziko rosnących drzew owocowych: gruszy i jabłoni, orzechy laskowe. Gromadzono owoce tarniny, maliny, jeżyny. W okresach głodu jadano zmieloną korę brzozową i tłuczoną korę dębów. Żywiono się bielą brzóz, sosen, osin. Wykorzystywano sok brzóz i klonów.

Ludność słowiańska zbierała różne gatunki jagód, jak: borówki, poziomki, czarne jagody, żurawiny. Dla uzupełnienia pożywienia zbierano także zioła: różne gatunki szczawiu, łodygi i liście barszczu, różne gatunki komosy, rdestu, pokrzywy w celach leczniczych, a także w kuchni – przygotowywano z nich zupy, surówki, a także pokarm dla zwierzyny. Znane były jako przysmak kłącza komosy białej oraz jej liście, na których przyrządzono zielone polewki zwane szpinakami. Zieloną polewkę o wonnym zapachu i odurzającym działaniu otrzymywano z owoców i łodygi barszczu zwyczajnego.

Gromadzono orzech wodny tzw. kotewki – rosną w grodach Ryczyńskich k. Oławy. Zbierano dziki chmiel (znany był też chmiel uprawiany w ogrodach) jako przyprawę do piwa i miodu pitnego. W wykopaliskach znane są też pestki derenia, zawierające dużo tłustego oleju, co jest wskazówką, że dla uzyskania go gromadzono owoce tej rosnącej w lesie rośliny. Oleju używano do oświetlania.

W celach leczniczych używano owoce czeremchy, dziurawiec, miętę, lipę, rumianek, kwiat i owoce dzikiego bzu, nasiona lnu, owoce głogu. Skrzypu używano do herbatek. Konsumowano na pewno korzenie różnych, dziko rosnących roślin. W materiale paleobotanicznym znajdowane są nasiona dzikiej marchwi. Zbierano i hodowano rośliny dodające potrawom smaku i posiadające właściwości bakteriobójcze, stosując je zwłaszcza dla zabicia smaku i woni niezbyt świeżych mięs. Były to: dziki koper, dziki czosnek, kolendra, gorczyca, mięta, kminek, jałowiec.

Na wielu dolnośląskich stanowiskach, w tym także w starszych fazach wczesnego średniowiecza, potwierdzone zostało celowe gromadzenie także innych naturalnych płodów roślinnych, np. bzu czarnego i żołędzi.

Lecznicze i magiczne właściwości ziół i roślin dziko rosnących

Przez wieki leczenie ziołami traktowano niemal jak czary. Już sam fakt, że roślinami rosnącymi tuż obok ludzi i najczęściej wyglądającymi dość niepozornie, można było leczyć mnóstwo dolegliwości, u wielu osób wywoływało podejrzenie o konszachty z siłami nieczystymi. To przekonanie potęgował jeszcze fakt, że zielarze chronili swoją wiedzę, wtajemniczając w nią tylko wybranych. Nie bez powodu więc traktowano ich jak czarowników. W średniowieczu wiele zielarek spłonęło na stosach, bo podejrzewano je o czary i kontakty z diabłem. Wielu roślinom przypisywano właściwości magiczne. Pełniły ważną rolę m.in. w magii ochronnej i miłosnej.

Zioła w kuchni klasztornej

Od wczesnego średniowiecza w zakonach rozwijano wiedzę o właściwościach zdrowotnych roślin. Przy klasztorach powstawały szpitale i dlatego przodowały w ziołolecznictwie, wykształcił się tam też zwyczaj uprawiania ziół w ogrodach zwanych wirydarzami. Ustne podania o ziołach i roślinach leczniczych były skrzętnie zapisywane przez mnichów i mniszki, jedną z nich była słynna przeorysza Hildegarda z Bingen, która napisała „Naturalne dzieje roślin leczniczych”. Opisała m.in. wartość przyprawową i leczniczą kolendry, lubczyku, majeranku, melisy, cząbru, hyzopu.

W XII wieku, żona księcia śląskiego Henryka Brodatego – Jadwiga, założyła dla cysterek klasztor w Trzebnicy. Podczas pobytu w Kitzingen święta Jadwiga nabyła umiejętność uprawy w ogrodzie ziół leczniczych do sporządzania maści, plastrów, nalewek. Wiele ziół uprawiano w trzebnickim przyklasztornym ogrodzie zielnym. Jeszcze w XIX wieku w górzystych okolicach Śląska stosowano na rany „balsam św. Jadwigi”, sporządzony z ziół leczniczych według przepisów księżnej, jak to głosiła tradycja ludowa.

Od wieków mnisi i mniszki słynęli także z wysublimowanego kulinarnego gustu. W ogrodach przyklasztornych uprawili m.in. pietruszkę, koper, chmiel, miętę pieprzową, gorczycę i chrzan. Zioła te stosowane były jako przyprawy w średniowiecznej kuchni. Nie mogło w niej zabraknąć szałwii, bowiem – jak czytamy w średniowiecznej rozprawie – „Przeznaczeniem szałwii jest uczynić człowieka nieśmiertelnym”.

Laboranci – karkonoscy poszukiwacze ziół

Karkonosze od lat były rajem dla zbieraczy ziół. Z początkiem zeszłego tysiąclecia w Karkonoszach i Górach Izerskich pojawili się poszukiwacze skarbów – Walonowie, przybysze z zachodniej Europy. Legenda głosi, że poszukiwali magicznego korzenia mandragory. Mandragorę otacza wiele prastarych legend o mistycznym zabarwieniu. Jej używanie wiąże się z siłami magicznymi i czarną magią. Z jednej strono obdarzano ją wielkim szacunkiem, z drugiej – bardzo się jej obawiano. Kto go wziął do domu jako przynoszący szczęście, ten pozbawiał się wszelkich trosk, bo on zapewniał mu bogactwo i dobrobyt. Z kawałków korzenia przygotowywano odurzające napoje miłosne.

Zarówno Walonowie, jak i miejscowi zielarze – karkonoscy laboranci – jednocześnie poszukiwali zarówno bogactw mineralnych, jak i leczniczych roślin. Dzisiaj na nowo odkrywamy dorobek laborantów. Kim byli? W 1622 r. lub 1623 r., w Karpaczu osiadła grupa protestanckich uchodźców religijnych z Czech. Był wśród nich Georg Werner, pochodzący z Kłodzka aptekarz, który miał dać początek karkonoskiemu ośrodkowi laborantów, a zielarską wiedzę przekazał synowi. Karkonoscy laboranci obrali sobie za patrona mitycznego władcę Karkonoszy – Ducha Gór i jego podobiznami ozdabiali zielarskie kramy.

Laboranci pozostawili nam receptury na nalewki, eliksiry i wina ziołowe. W swoich specyfikach wykorzystywali prawie 100 różnych korzeni, kilka rodzajów drewna, kilkadziesiąt rodzajów jagód, kwiatów i nasion. Masowo zbierali podbiał, arnikę górską, goryczkę, lilię złotogłów, kozłek lekarski, dziewięćsiły bezłodygowe, korzenie kokoryczka wonnego. Liczba leków, które wytwarzali dochodziła do 200. Sporządzaniem medykamentów z ziół, machów i jagód, których kłącza, liście i owoce są od wieków zbierane i wykorzystywane przez zielarzy, zajmowali się do XIX wieku. To np. rzeżucha leśna, której zbierane wiosną kwiatki świetnie pasują do sałatek.

Nawiązaniem do ponad 200-letniej tradycji regionu w zakresie produkcji likierów typu Staniszowskiego jest dzisiaj Likier Karkonoski. Zawiera wyciągi z 36 ziół i owoców leśnych, w tym około 10% soku z jagód (borówek czarnych). Nalewkową tradycję w sposób profesjonalny odtworzył współczesny laborant, chemik, przewodnik turystyczny górski sudecki i samozwańczy mnich z Borowic koło Karpacza – Tomasz Łuszpiński.

Zioła w kuchni domowej i gastronomii

Zioła i rośliny dziko rosnące przeżywają dzisiaj renesans zarówno w kuchni domowej, jak i w gastronomii. Są także komponentem bardzo często występującym w produktach regionalnych, tradycyjnych i lokalnych. Więcej informacji na ten temat znajdziecie na stronie szlaku kulinarnego Smaki Dolnego Śląska.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz5

Poligon artyleryjski z II Wojny Światowej

Już przestało mnie zaskakiwać, że w miejscach najciekawszych przyrodniczo znajdują się często relikty militarne.  Czasem odległe, czasem mniej odległe, a czasem całkiem współczesne. Do tych ostatnich (choć to wcale nie są najświeższe takie pozostałości) należą te o których chcę dzisiaj odpowiedzieć. Zacznę nietypowo od zdjęcia. Taki obiekt w środku lasu…

Widać, że to specyficzny obiekt – z tyłu gruba ściana, wejście osłonięte daszkiem i murem (ale tylko z jednej strony), na prawo od wejścia spore okno ale na lewo wąska szczelina obserwacyjna. W dodatku takich obiektów jest 6 i układają się dokładnie w linii prostej…

Jak ustalili miłośnicy militariów to pozostałość „fabrycznego” poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa (tak, teraz tych w Jelczu Laskowice) gdzie testowano produkowane tam haubice. Przy każdym bunkrze wycięto pas lasu o szerokości 100 – 150 m i znacznej  długości tak aby stanowiska obserwacyjne były w dolnym lewym rogu (patrząc z kierunku lotu pocisku). To tłumaczy ich specyficzną i asymetryczną budowę. Pierwsze cztery położone były w jednakowych odległościach od siebie – około 1750 m, najbliższy 5 250 m od strzelnicy, najdalszy 10 500 m. Pozostałe położone są dalej. Obiekty były skomunikowane telefonicznie.

Jakkolwiek bunkry zostały zbudowane według jednego projektu to teraz różnią się nieco  miedzy sobą, Dokładając do tego bardzo różny las w jakim się znajdują, moim zdaniem, prawdziwy fun to zebrać wszystkie. Według tradycyjnych opisów jest to dość upierdliwe ale mając dokładne współrzędne geograficzne i lokalizację raczej bezproblemowe. Choć nie z każdej strony można łatwo do obiektu dotrzeć. Trasa, którą pokazuje jest zoptymalizowana, tak aby jeździć i dochodzić możliwie komfortowo. Na końcu podam link do pliku gpx a także współrzędne obiektów.

Trasa śladami poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa

Proponuję wycieczkę w wariancie liniowym. Zaczynamy w Brzegu a kończymy w Jelczu Laskowice. Dlaczego tak a nie odwrotnie? Zależy to od dnia tygodnia – od poniedziałku do soboty startowałbym w Jelczu a w niedzielę w Brzegu (akurat tak jechaliśmy). Po prostu po południowe pociągi powrotne do Wrocławia o tej porze roku są często mocno zapchane a z Jelcza jako stacji końcowej startuje się komfortowo zawsze. W zamian jest zdecydowanie mniej pociągów powrotnych. Za to w lasach obok Jelcza Laskowice można sobie dowolnie jazdę przedłużać lub po prostu zalegnąć na jednym z dwóch kąpielowych stawów, tak aby być na stacji o właściwej porze. Trasa w wersji minimalnej ma około 52 km, w większości to wygodne dukty ale są fragmenty porośnięte trawą lub piaszczyste i tam samo nie jedzie.

Poligon artyleryjski – bunkier 6

Pokazane wcześniej zdjęcia pochodzą z szóstego najdalszego obiektu. Obiekt widać z leśnej, biegnącej po łuku (której nie ma na mapie), drogi. Jest zamknięty i użytkowany przez koło łowieckie. Trudność dojścia – minimalna

Poligon artyleryjski – bunkier 5

Obiekt leży w pięknym, bukowym, ciemnym lesie. Z tyłu ścianę, pewnie w celu zwiększenia odporności na pociski zasypano. Ma zamurowane okno,  drzwi i może, mało wygodną ale jednak, pryczę. Jak będziecie chcieli się zaszyć to warto zapamiętać.

Poligon artyleryjski – bunkier 4

To najtrudniej dostępne stanowisko, przynajmniej o tej porze roku. Z każdego kierunku trzeba się przedzierać w gęstwie, i mimo, że nie jest bardzo daleko od drogi to nawet ten kawałek jest upierdliwy.  Bez dokładnej pozycji chodzenie po tym kwartale może dać w kość. Za to coś za coś – nówka nie śmigana!

Poligon artyleryjski – bunkier 3

To miejsce wymaga najdłuższego dojścia, zarekomenduję drogę zgodnie z trackiem, choć są inne alternatywy. Ci co umieją czytać teren szybko znajdą tutaj słabo przetartą ścieżkę, która doprowadzi do finału. Jest troszkę przedzierania, trochę nierówno ale jakiś kłopotów większych nie ma.

Poligon artyleryjski – bunkier 2

To już cywilizacja, w pobliżu jest asfaltówka dojście leśną drogą od auta to może 300 m.  Rowerem zaś pod same „drzwi”. Ściana obiektu jest wysoko zasypana (dlatego kiedyś go przegapiłem), są niestety pozostałości po odwiedzinach poprzedników.

Poligon artyleryjski – bunkier 1

Jest widoczny z leśnej drogi, nie ma więc większego dojścia. O ile wcześniejsze lasy są bardzo mało odwiedzane to tu wkraczamy w regiony bliskie cywilizacji. Skutki zobaczycie na ścianach.

Poligon artyleryjski – wieżyczki, kulochwyt i działobitnie

Teraz pora jest na objazd stanowisk działobitni i pozostałych obiektów poligonu. Tak się składa, że opisanych 6 bunkrów leży na terenie obecnego Stobrawskiego Parku Krajobrazowego  (i województwa opolskiego) a pozostałe to województwo dolnośląskie i lasy obok Jelcza Laskowice. Bez szumnych braw (i słupków granicznych) przekraczamy tę linię. Do zaliczenia są jeszcze dwie wieże obserwacyjne, kulochwyt, działobitnie, stacja kolejowa. Ponieważ, mam świadomość, że ilość tych militarnych dokumentacji może Was troszkę przybić to będzie już ekspresowo. Na początek wieżyczka Klaudii (cała) i ruiny tej drugiej.

Kulochwyt

To, mimo zniszczenia, największy obiekt poligonu.

Wszyscy co mają żyłkę detektywistyczną mogą tu ugrzęznąć na dłużej. Pozarastane betonowe drogi, pozostałości po kolei, nasypy, wielkie i mniejsze dziury a na to wszystko nakłada się kilkudziesięcioletni las.  Przeglądałem dostępne, stare mapy rastrowe i o dziwo na tym tle doskonale wypada OSM, wszystko, poza mniejszymi dziurami, jest tutaj ładnie zaznaczone. W czerwonym kółku jest kulochwyt i działobitnia polowa.  A reszta zaprasza do własnych eksploracji.

Na zakończenie podam współrzędne bunkrów obserwacyjnych

bunkier 1 – N 50 58,123 (50.968716), E 17 27,358 (17,455967)

bunkier 2 – N 50 57,690 (50,9615), E 17 28,508 (17,475133)

bunkier 3 – N 50 57,215 (50,953583), E 17 29,813 (17,496883)

bunkier 4 – N 50 56,755 (50,945916), E 17 31,006 (17,516767)

bunkier 5 – N 50 55,956 (50,9326), E 17 33,062 (17,551033)

bunkier 6 – N 50 55,263 (50,92105), E 17 34,941 (17,58235)

Ponieważ niektóre obiekty odwiedziłem parokrotnie i pomiary różniły mi się w praktyce nawet o 30 m to wiem, że to orientacyjne pozycje. Nie mniej jednak do odnalezienia to wystarczy. Na gpsies.com u użytkownika Wujot (czyli u mnie) znajdziecie pod nazwą Brzeg-Lubsza-Jelcz Laskowice Bunkry poligonu artyleryjskiego – wszystko gpx. tej trasy.

I na wszelki wypadek trasa we fragmentach „analogowych”.

Książ od książęcej kuchni

Mogłoby się wydawać, że smak potraw przyrządzanych dla książęcej rodziny Hochberg von Pless w zamku Książ przez Louisa Hardouina rozwiał się i pozostały po nim tylko jadłospisy i niezwykłe fotografie. Tymczasem po osiemdziesięciu latach w dawnej zamkowej kuchni organizowane są kolacje degustacyjne, podczas których kuchmistrz Grzegorz Duda serwuje gościom specjały inspirowane sztuką kulinarną słynnego kucharza-fotografa.

Luksusowa kuchnia książęca

W latach dwudziestych i trzydziestych minionego wieku w Książu, pod wodzą francuskiego kucharza Louisa Hardouina, działała prawdziwa armia pracowników kuchennych, których zadaniem było schlebianie najbardziej wyrafinowanym gustom książęcej pary i ich znamienitych gości. Obszerną kuchnię wyposażoną w najnowocześniejszy sprzęt urządzono – po przebudowie zamku – na ostatnim, piątym piętrze. Dzięki takiej lokalizacji kuchni zapachy gotowanych potraw nie docierały do arystokratycznych nosów.

We wzorowej kuchni Hardouina znajdowały się chłodnie, gdzie przechowywano dziczyznę oraz osobno warzywa i ryby. Było tam również pomieszczenie ze zbiornikiem na wodę deszczową wykorzystywaną w książęcym gospodarstwie. Oprócz pomieszczenia, w którym przygotowywano gorące posiłki, były także inne sale, m.in. piekarnicza, cukiernicza oraz pomieszczenie, gdzie przyrządzano śniadania.

Przy komponowaniu potraw zwracano uwagę, aby następujące po sobie dania, nie były w jednakowej tonacji kolorystycznej. Spisy potraw z poszczególnych, niekoniecznie uroczystych dni zbierano i oprawiano w specjalne książki, tworzące po latach swoistą kronikę kulinarnych obyczajów. Odnotowywano tam skrupulatnie liczbę i statut gości, rodzaj posiłków w ciągu dnia, serwowane dania oraz napoje im towarzyszące. Statystyka ta była potrzebna służbie, aby mogła sprawnie obsługiwać wszystkie stoły.

Kolacje degustacyjne w Zamku Książ

Dzisiaj prawdziwą gratką dla miłośników historycznych smaków jest event – kolacje degustacyjne w zamku Książ. To nowy pomysł Spółki Zamek Książ oraz restauracji Książęca. Wszystkie dania przygotowane przez Grzegorza Dudę – członka Kapituły Szlaku Kulinarnego Smaki Dolnego Śląska, szefa kuchni restauracji Książęca – inspirowane są kuchnią dworską i bardzo wyraźnie nawiązują do specjałów nadwornego kucharza rodziny Hochbergów.

Nie trzeba chyba dodawać, że p. Grzegorz wszystkie dania komponuje z ingrediencji pochodzących z Dolnego Śląska. W przygotowaniu sobotniej kolacji degustacyjnej (11 sierpnia) uczestniczył także Robert Poliński. Mistrzowie kulinarni przygotowali cztery dania. Na przystawkę: lokalny ser farmerski z kiszonym buraczkiem, pieczarkami, pomidorkami koktajlowymi i porzeczkami oraz chipsem.

Kolejnym daniem była bardzo popularna na Śląsku zupa piwna z niewielkimi kawałkami drobiu. Jako danie główne podano nam tołpygę z szarym sosem i kluskami śląskimi zrobionymi zgodnie z oryginalnym przepisem z przełomu XIX i XX wieku z surowych i gotowanych ziemniaków. Całość wieńczył deser – mus czekoladowo-migdałowy z dodatkiem owoców i musu z marakui.

Kolacje degustacyjne w zamku Książ

Kolacje degustacyjne w zamku Książ są z jednej strony doskonałą okazją do skosztowania niezwykłych smaków inspirowanych kuchnią Louisa Hardouina, z drugiej – jedyną możliwością zwiedzenia zamkowej kuchni. To wielka gratka dla miłośników historii i poszukiwaczy dawnych smaków.

Przekonajcie się sami!

Barbara Jakimowicz-Klein

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz4

Pod znakiem rezerwatów, olimpiady i ZOMO

Leitmotivem tej trasy miały być rezerwaty leśne, przy okazji jak zawsze poznawanie ciekawych miejsc. Trasa wyglądała następująco.

Pierwsza część, dojazdowa, to odcinek Brzeg – Lubsza. Proponuję zapamiętać tę trasę bo jest bardzo użyteczna i wygodna. Przed mostem na Odrze zaczyna się ścieżka rowerowa do Pisarzowic a dalej lokalny asfalt, praktycznie bez ruchu, doprowadza nas do Lubszy. Drugi fragment – po Stobrawskim Parku Krajobrazowym to będzie dalsza eksploracja słynnych Lasów Barucickich, ostatni, trzeci, odcinek do Jelcza Laskowice to jazda o mieszanym charakterze – całkiem przyjemna.

Lubsza

Pomijając, że to bardzo fajna miejscówka „do życia” uwagę naszą przykuł taki oto basen.

Ten tarasowy układ, całość zaplanowana z pewnym oddechem…  nie wyglądało to na podrzędny wiejski obiekt! Od miejscowych dowiedziałem się, że to był basen przygotowany na olimpiadę w 1936  (jako zaplecze treningowe) i odbywały się tutaj międzynarodowe zawody. Stary polbruk wskazywał, że po 1989 roku przeprowadzono remont, basen funkcjonował  tak jeszcze z 10 lat. W 2011 roku stan był jak na zdjęciu a burmistrz odgrażał się, że przywróci go do życia.

Następny obiekt w pobliskich lasach był jeszcze ciekawszy. Na mapach znalazłem coś takiego.

Na mapie numerycznej terenu ( Lidar) wyglądało to intrygująco. Z pomiaru długości wychodziło około 350 m. Sporo

Nic dziwnego, że postanowiliśmy sprawdzić ki diabeł?

Pewnie już zgadliście, że była to poniemiecka strzelnica, podobno jeszcze w latach 70 -tych korzystały z tego obiektu różne oddziały milicji. Zgadzałoby się to dobrze z wiekiem młodniaka co łapczywie zagarnął tory strzelnicze. Na tym kończył się program świadectw kultury materialnej.

Rezerwat Lubsza

Następny był wspomniany rezerwat słynący z wiekowych buków. To ten najniższy na mapie.

Teoretycznie, to teren łatwo dostępny,  po osi przebiega żółto znakowany szlak. W praktyce z drogi 39, jak podejrzewam, raczej wejść się nie da. Za to od północy spokojnie, tyle tylko, że stan ścieżki to pochodna ilości zaciekłych turystów pragnących przedrzeć się dalej. Na początku jest dość komfortowo ale później ścieżka coraz bardziej znika i nawet ja (a łatwo się nie wycofuję) w którymś momencie uznałem, że przedzieranie się z rowerem na garbie już mi się znudziło. Porobiłem trochę fotografii i dalej w drogę. Pierwsze zdjęcie jest gdzieś z granicy rezerwatu a wspomniany żółty szlak prowadzi dokładnie w głąb obrazu.

O kolejny rezerwat Barucice tylko lekko zahaczyliśmy (bo go znamy) na końcu czekały na nas:

Rezerwat Rogalice

Rezerwat Rogalice jest w zasadzie niedostępny (droga jest po krawędzi). Rosną tam olsze czarne, jesion wyniosły, buki zwyczajne.

Dojazd do Jelcza Laskowice zaplanowaliśmy troszkę eksperymentalnie – nad linią kolejową. W praktyce to nie jest zły pomysł, szczególnie jak wykorzysta się las między Brzozowcem a Minkowicami. Jest tam fragment gdzie można trochę zwątpić, że się dojedzie, ale później jest bardzo OK.

Taka oto dorodna śliwa ratowała nas przed Brzozowicami. W ogóle odcinek od rezerwatu Rogalice do Brzozowic wart jest zapamiętania…

W Jelczu było całkiem sporo czasu – jeszcze na leniuchowanie na ławkach i spacerową rundkę po parku starczyło. A  i też na rzut oka na piękny pałacyk (siedziba władz gminy).

Całość wyszła troszkę powyżej 50 km.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3A

Tym razem zmierzymy się z „podstawowym” obszarem parku.

Jak już napisałem dominują tu rozległe lasy gospodarcze. Ponieważ jednak płynie parę rzek (w układzie równoleżnikowym) to jest też trochę innych ekosystemów.  Do tego przynajmniej dwie bardzo ciekawe miejscowości. Popatrzmy na mapę. Poza trasą zaznaczyłem tu na niebiesko parę kompleksów stawowych o które zamierzałem zahaczyć, na czerwono Zagwiździe i Pokój, na zielono atrakcje przyrodnicze.

Trasa jest dość ambitna – 100 km w terenie (część po piaszczystych drogach) plus sporo czasu potrzebnego na zwiedzanie (i fotografowanie). Czyli trzeba się sprężać.  Za punkt startu wybrałem Wierzbicę Górną do której dojeżdża pociąg z Wrocławia. Wyboru tu nie ma – 8:42 wyjazd a na miejscu 10:16. Meta jest w Brzegu, z którego nie brakuje połączeń powrotnych. Wierzbica jest o tyle dobrym miejscem bo blisko jest do lasów parku.

Etap 1 Wierzbica Górna – Zagwiździe

Trasa prowadzi dość dokładnie na południe, Część to asfalty ale zasadniczo drogami leśnymi. Zaliczam trzy kompleksy stawów – bez szału. Alternatywnie można startować z Wołczyna i drogą 13440 jest szybko (komfortowo). Zagwiździe trzeba koniecznie zaliczyć. To bardzo zadbana miejscowość (tytuł najpiękniejszej wioski województwa opolskiego). Główną atrakcją jest jednak pochodzący z 1802 roku zespół huty.

Trudno uwierzyć ale jeszcze trzydzieści lat temu odbywała się tu produkcja. Obecnie sam budynek huty jest mocno zdewastowany ale miejscowi miłośnicy historii zdołali uratować zespół kuźni. Dla mnie najciekawszy jest tu chyba układ całości. Wybudowano kanały na rzece, zainstalowano koła wodne napędzające prasy i noże. Zbudowano parę niskich budynków produkcyjnych, w jednym z nich mieści się muzeum. Popatrzmy na szkic.

Oprócz opisanego zabytku zaznaczyłem mostek i… wejście do parafialnego ogrodu botanicznego. Zacznę od mostka. Co widzicie na zdjęciu?

Może podpowiedź…

Tak, to jest lufa armatnia i kompleks co go zwiedzaliśmy okazuje się byłą fabryką militarną…

Ogród botaniczny w Zagwiździu

Z innej, dobrej, bajki jest za to 100 letni parafialny ogród botaniczny – rzecz niewielka (0,5 ha) ale dzięki wysiłkowi miejscowej społeczności naprawdę urokliwa – szczególnie podczas kwitnienia rododendronów.

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

Dalszą część wyjazdu opiszę w kolejnym tekście

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3 B

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

To najbardziej udany odcinek opisywanej trasy. Chodziło o to aby zahaczyć o ekologiczny użytek Jagienieckie Łąki a także odwiedzić historyczne stawy obok Winnej Góry (Pokoju).  Jak popatrzycie na przebieg drogi to już można podejrzewać, że będzie urokliwie. Łagodna falująca linia dowodzi, że to stary dukt. Z reguły są one o wiele sympatyczniejsze od prostych, na układzie kartezjańskim, szutrów wywalonych przez współczesnych leśników. Jak mogę wybieram te pierwsze.

Jadę sobie i nagle w środku lasu spotykam coś takiego.

Wilcza Buda

Wygląda to bardzo dziwnie. Od razu myślę sobie – karczma tu była? Ale tak daleko (na mapie w kółku) od ludzi? Później pogrzebałem i ma to swoją nazwę i barwną, historię. To Wilcza Buda – trzy legendy opowiadają alternatywne historie tej dwustuletniej, obecnie, ruiny.

Jagienieckie Łąki

Użytek ekologiczny okazał się łąką przypominającą inne – nieobowiązkowo.

Stawy Matyldy, Augusta, Olgi, Anny, Pauliny, Zofii, Fryderyka

Za to stawy – lekki opad szczęki. Zaczniemy od szkicu. Jak widać drogi, którą przyjechałem z północnego-zachodu nie ma na mapie OSM. Za to inne co są narysowane, w terenie nie istnieją.

Jedziemy szeroką drogą groblami miedzy stawami. Jeśli ktoś zna ścieżkę dydaktyczną w Krośnicach (moim zdaniem najfajniejszy kawałek w PK Dolina Baryczy) to tu jest po prostu jeszcze lepiej. Przed stawami są niebieskie tablice (czyli zakaz wstępu na teren obrębu hodowlanego). Wcześniej mam poważny dylemat (bo staram się przestrzegać prawa) –  ale droga jest logiczną kontynuacją tej z lasu i nie wiem czego, tak naprawdę, dotyczy zakaz. Pora na zdjęcia.

Po powrocie do domu piszę do Lasów Państwowych w Krogulnie  – dostaję odpowiedź dokładnie jak z tablicy. Gdy proszę o podanie mi dokładnego wyjaśnienia gdzie jest obręb hodowlany i dokładnej podstawy prawnej zabraniającej mi się poruszać po „eksterytorialnej” drodze korespondencja się urywa.

Muszę powiedzieć, że jeśli ktoś w Stobrawskim PK zacznie myśleć turystycznie i dogada się z LP, która przejęła te piękne stawy to może być to jeden z mocniejszych punktów oferty, szczególnie, że logicznie łączy się z tym co jest w bardzo bliskim Pokoju.

Pokój

Już rzut oka na mapę pokazuję, że to coś dziwnego. Wioska w środku lasów a układ taki dziwnie miejski.

I rzeczywiście Pokój ma historię niezwykłą od rezydencji książęcej po znany kurort. Zbyt dużo się tutaj działo aby w relacji rowerowej eskapady to streszczać. Jak się domyślacie bujny rozwój kończy się upadkiem w 1945 roku po którym niewiele z dawnej świetności zostało. Niedawno odrestaurowano pięknie ocalały kościół ewangelicki.

Pokój słynął z parku, przytoczę tu dłuższy opis ( http://www.parki.org.pl )

Wraz z koncepcją powstania osady zrodził się pomysł założenia parku. Twórcą tych planów był ogrodnik Websky, a następnie Wagner, Jeschke, Websky – junior. Obok placu zamkowego znajdował się ogród francuski, zaś za nim założony w latach 1780-90 park angielski. Ogród zaczynał się dziedzińcem wewnętrznym zawartym między dwoma skrzydłami oficyny, której część tylną i boczną wykorzystano na oranżerię i cieplarnię. Przedłużeniem dziedzińca były rabaty kwiatowe ozdobione rzeźbami, japoński parasol, kręgielnia oraz basen, huśtawka, karuzela, plac do strzelania, labirynt i teatr. Zakończenie ogrodu francuskiego stanowiła pięknie zaprojektowana budowla – salon herbaciany, postawiona na terenie otoczonym wodą. Salon jednak zaraz po ukończeniu budowy zawalił się i do historii przeszedł pod nazwą „ruina”. Park angielski wybudowany kilka lat później niż ogród francuski, rozpościerał się pomiędzy „ruiną”, a kompleksem stawów. Jego twórcą był Kloeber. Park składał się z dwóch części: „małej” położonej za salonem herbacianym oraz z części „dużej” obejmującej teren aż za kompleks stawów. Na jednym z licznych usypanych tutaj pagórków założono winnicę. Sprowadzono wówczas ponad 21 tysięcy sadzonek. Wraz z budową winnicy postawiono dom winoogrodnika, prasę winną, cieplarnię oraz wiele innych budowli m.in. pałac szwedzki, zamek na Winnej Górze, latarnię, przystań, ptaszarnię, świątynie i pomniki. W latach 1760-1767 założono trzy nowe stawy.

O ile z tej bogatej infrastruktury nie zostało prawie nic (poza „ruiną”, ta ma się dobrze) to przyroda… dała sobie radę. Nie prowadzi jej już ręka ogrodnika ale nie umniejsza to uroku tego miejsca.

I jeszcze dalsza część cytatu, ale teraz specjalnie to podkreślę

Stawy od początku pełniły wielorakie funkcje. Były miejscem rozrywki i rekreacji, udostępniano je wypoczywającym, którzy mogli pływać po nich kajakami i gondolami. Służyły do hodowli karpia oraz dawały zatrudnienie miejscowej ludności.

Jak się to ma do współczesnego, żałosnego zakazu wstępu i tablic,”naszej” w końcu, firmy jaką są Lasy Państwowe? Firmy, która tylko przejęła w swoje zarządzanie historyczne stawy…

Karłowice

Następnym istotnym punktem wycieczki były Karłowice. Z mapy wynikało mi, że trudno (ze względu na Budkowiczankę) jest się przebić przez lasy na zachód od Pokoju więc pojechałem asfaltem 13480. Dzisiaj, po przestudiowaniu map na geoportalu, wiem, że jest najprawdopodobniej urokliwa  i bardzo ciekawa alternatywa (przez kompleks stawów przy Budkowiczance). Kiedyś to sprawdzę i napiszę. Karłowice są warte odwiedzin przez …

…takie dęby rosnące przy drodze. Tak naprawdę o  Karłowicach należałoby napisać dłuższy tekst (wioska równie ciekawa i w jakimś sensie podobna do Zagwiździa – zostawię sobie to na przyszłość). Dalej pojechałem do Starych Kolni – zielonym rowerowym. Kolejna była Stobrawa. A tam poczułem się już prawie jak w domu.  Ten ostatni, nadodrzański, odcinek znacie z poprzednich tekstów.

Na zdjęciach  klimatyczne wały za Stobrawą a dalej (wariant 3 dojazdu do mostu) obok stopnia w Brzegu.

Zostało mi troszkę czasu, pojechałem jeszcze kawałek wzdłuż Odry w stronę Oławy (tego odcinka jakoś nigdy nie trafiłem). Razem wyszło 100 km jazdy i wrażeń na parę wyjazdów.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz2

Ogólna charakterystyka Stobrawskiego Parku krajobrazowego

Zanim przejdę do opisu trasy przyjrzyjmy się jeszcze Parkowi. Możemy wyróżnić trzy zasadnicze obszary.

Pierwszy to znane nam już Lasy Barucickie (do których będziemy jeszcze wracali) – mieszane lasy z pozostałościami starych liściastych lasów i paroma rezerwatami przez, które przepływa Smotrawa. Do tego bardzo ciekawe zabytki kultury materialnej (cokolwiek to znaczy).

Drugi obszar rozciąga się wzdłuż Odry i Nysy Kłodzkiej. Liczne starorzecza z bardzo bogatą roślinnością, trochę pozostałości lasów łęgowych, użytki ekologiczne. Piękne widoki i przestrzenie. Teren otwarty co bierzemy pod uwagę przy silnym wietrze czy ostrym słońcu.

Trzeci – zdecydowanie największy – to rozległe, przeważnie iglaste, gospodarcze lasy. Ale ponieważ przez obszar przepływa równoleżnikowo Stobrawa i jej liczne dopływy (Bogacica, Budkowiczanka, Brynica) to jest też sporo wodnych akcentów a także niewielkie ale bogate ekosystemy, które tam przetrwały. Stawy wzdłuż Budkowiczanki i okolicach Krogulna i  Pokoju, jakkolwiek zdecydowanie mniejsze od kompleksów Milickich czy Rudy Sułowskiej i Żmigrodzkiej, są imponujące. Do tego parę naprawdę ciekawych zabytków.

Wzdłuż Nysy Kłodzkiej i Odry

Tematem dzisiejszej wycieczki będzie drugi obszar czyli zasadniczo nad wodą. Startujemy z dworca w Lewinie Brzeskim, jedziemy następnie wzdłuż Nysy Kłodzkiej do Skorogoszczy gdzie „zaczyna” się park. W okolicach Mikolina przekroczymy Odrę i dalej już wzdłuż tej rzeki. Po drodze jeszcze pokonamy tytułową Stobrawę.

Lewin Brzeski

Dojazd z Wrocławia to tylko 42 min. Miasteczko bardzo zaskakuje na plus. Ładny zadbany ryneczek z paroma  intrygującymi „hasiorami” (rzeźby z odzysku).

Prawdziwa niespodzianka jednak nas czeka gdy przejeżdżamy przez tereny rekreacyjne leżące w trójkącie Nysy Kłodzkiej i Widawy Niemodlińskiej. Wpierw odwiedzamy Wzgórze Wodniaków, które okazuje się pewnego rodzaju interesującym torem do jazdy po drobnym, luźnym  grysie a później jest już nadwodny teren wypoczynkowy.

Aby zakończyć temat Lewina to wrzucę jeszcze mapę terenu – niebieskimi kropeczkami zaznaczone są komfortowe, asfaltowe ścieżki rowerowe. Razem jest pewnie parę kilometrów. Dodając do tego odcinki szutrowe wychodzi całkiem niezła opcja na wycieczkę z maluchami.

Teraz musimy dojechać i przekroczyć Odrę. Pierwszy odcinek (przerywana niebieska) jest bardzo fajny biegnie nim w terenie szlak Via Regia (pielgrzymkowy) i czerwony rowerowy, w Skorogoszczy trzeba kierować się na Mikolin i jeśli ktoś nie lubi asfaltów to czeka go dość zarośnięty wał (ale bez tragedii) – zaznaczyłem przerywaną czerwoną. Później jest bardzo dobrze.  To co obwiodłem kółkiem możecie sobie darować – miałem nadzieję, że uda się tutaj pokonać rzekę przez stopień wodny Zawada (miejscowe języki mówiły, że się da). Ale były, jak często, kłódki. Musieliśmy jeszcze przenosić rowery przez spory rów z wodą.

Użytek ekologiczny Gęsi Staw

Pomysł na przekroczenie Odry na stopniu Zawada nie wziął się znikąd. Po drugiej stronie jest użytek ekologiczny Gęsi Staw. To jeden z ośmiu takich na terenie Parku, ale chyba najbardziej znany.  Mamy tutaj urokliwe, gęsto porośnięte, starorzecze rzeki Odry wraz z przyległymi zabagnieniami położone przy wale przeciwpowodziowym na południe od Wielopola. Występują chronione gatunki roślin wodnych i zwierząt. Można nawet trafić na kanię rudą.  Łatwego dostępu do stawu na mapie niby nie ma ale w terenie znalazłem dość wygodną ścieżkę po aucie. Ostatnie kilkadziesiąt metrów to już trzeba się przedzierać.

Teraz chcemy trzymać się jak najbliżej Odry. Na początku, przy  Popielowskiej Kolonii, nie ma takiej możliwości ale od jazu przy ujściu Nysy do Odry zaczyna się kolejny odcinek. Na tyle piękny, że warto tylko dla niego przyjechać.

Śluza stopnia wodnego „Ujście Nysy”

Nysa Kłodzka i Odra już razem.

Droga po łąkach nad Odrą przed Stobrawą

Rzeka Stobrawa – niedaleko od ujścia do Odry.

Dalszą część trasy miała być analogiczna do tej z pierwszego odcinka sagi o Stobrawskim PK. Ale troszkę poganiał nas czas i skorzystaliśmy z drogi wojewódzkiej 457. Dzięki temu zameldowaliśmy się o właściwej porze na dworcu w Brzegu.

Podsumowanie

Wyszło nam niecałe 60 km w większości po dość zarośniętym terenie i drogach gruntowych. Duże przestrzenie, kontakt z przyrodą. Mało ludzi. Bardzo fajna trasa.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz1

Może tego jasno nie napisałem ale blog, który prowadzę dotyczy Dolnego Ślaska. Z drugiej strony dział „rowery” poświęcony jest w dużej mierze krótkim „lokalnym” wypadom z Wrocławia. A ponieważ przy podziale administracyjnym kraju ustawodawca wykroił z Krainy Ślaskiej (i tej Dolno i Górnośląskiej)  województwo opolskie to mamy paradoksalną sytuację gdy, od zawsze związane z Wrocławiem, okolice Brzegu są już poza oficjalnym obrębem naszego województwa. O ile dla instytucji zajmujących się promocją Dolnego Ślaska jest to granica nie do przejścia to ja się tym nie będę przejmował i rezygnował z tych kilkudziesięciu dodatkowych kilometrów na wschód od Wrocławia. Szczególnie, że naprawdę warto je poznawać.

Stobrawski Park Krajobrazowy

Popatrzmy na mapę Parków Krajobrazowych w naszej części Polski. Wrocław jest w środku.

Jak widać w pobliżu miasta mamy w zasadzie dwa duże Parki Krajobrazowe – Doliny Baryczy (ogólnie znany i uznany) i Stobrawski. O ile pierwszy to już produkt turystyczny (liczne szlaki, promocja, obiekty i zaplecze  turystyczne, spływy, budowane ścieżki rowerowe, sporo odwiedzających) to w drugim, mam wrażenie naprawdę niewiele się dzieje. I wcale nie twierdzę, że to źle. O paradoksie ten drugi, w tej „propagowanej” przez nas  formule liniowej (czyli PKP + rower), jest też zdecydowanie łatwiej dostępny dla wrocławian.

Nie tylko porównanie ilości wygodnych punktów startowych wypada zdecydowanie na korzyść Stobrawskiego, podobnie jest z czasem dojazdu. W Brzegu możemy być  już w 30 min, Lewin Brzeski 40 min, a najdalsze Wierzbice Górne (trasa po osi)  to 90 min. Co do atrakcyjności… to ocenicie to sami! W paru odcinkach (4-5) opiszę ten troszkę zapominany region.

Trasa 1. Lipki – Brzeg. Lasy Barucickie.

Pierwsza „narzucająca” się koncepcja. Lipki to tylko 25 min jazdy pociągiem. Ze stacji do jazu nad Odrą pozwalającego na przekroczenie drogi jest szybki i pusty asfalt. Dalej mamy piękny las gradowy na obszarze Natura 2000. A w nim jak już pisałem  pozostałości ślężańsko-słowiańskiego Ryczyna. To byłby pierwszy etap z trzech na które możemy podzielić  trasę.

Dzień jest chmurzasty. Jaz Lipki po remoncie.

W dodatku natrafiamy na inwazję…

Kiedyś takie okazałe Winniczki zbierałem (tak się mówiło – zbieranie a nie łapanie) dorabiając tak do kieszonkowego. Teraz staramy się ich nie rozjechać. Po paru kilometrach zostawiamy za sobą ślimaki, kawałek wiejskim asfaltem i jesteśmy u wrót naszego dzisiejszego, głównego celu.

Lasy Barucickie – obszar Natura 2000

Etap 2 będzie przebiegał przez duże kompleksy leśne, głównie tytułowe Lasy Barucickie. To bardzo cenne przyrodniczo ekosystemy, włączone do Europejskiego Systemu Natura 2000. Zasadniczo mamy tu normalną gospodarkę leśną (czyli to uprawy leśne) z wysokimi drzewami iglastymi. Są jednak liczne, duże fragmenty naturalnych, starszych, liściastych lasów, z niektórych utworzono rezerwaty. Największy z nich to rezerwat Barucice (dzisiejsza trasa będzie przez niego przebiegała). Na początku wybieramy sobie bardzo kameralną ścieżkę, później jest bardziej oficjalnie.

Przecinamy drogę krajową 39 i znów wpadamy w kilometry lasu.

Uroczysko Lisie Łąki

Po drodze zaplanowałem ekologiczny użytek Uroczysko Lisie Łąki. Jest tutaj wytyczony szlak biegowy (także narciarski) z pobliskiej wioski oraz zrobiona infrastruktura turystyczna. Spotykamy pierwszą dzisiaj dwójkę ludzi.

Z lasów wyjeżdżamy obok Stobrawy (przez, która przepływa Stobrawa). Czeka nas trzeci, bardzo efektowny, odcinek po wałach rzecznych (z których czasem zbaczamy na starorzecza).

Pierwsze małe kółeczko na tracku wiąże się z takimi zdjęciami.

Próbujemy zgadnąć co to za roślinki:

– (kwiaty) przypominają kaczeńce

– na pewno nie, to chyba grążele

– grążele to na 100% nie są…

W domu sprawdzamy, że to grzybieńczyk wodny. Ale pojawia się problem, w wykazie roślin chronionych występujących w Parku (lista 19 szt), grzybieńczyka nie ma.  Czuję się prawie jak odkrywca okapi – piszę list do parkowego specjalisty. Odpowiedź mnie rozczarowuje – znają to stanowisko od 3 lat – tylko zapomnieli zaktualizować spis na stronie. Na szczęście trasa powrotna do Brzegu nikogo nie rozczaruje. Razem wyszło nam 65 km. W większości leśne drogi, sporo szutrów ale też piaski i odcinki zarośnięte.

Podsumowanie.

Lasy Barucickie warte są jeszcze co najmniej dwóch wycieczek  Popatrzmy teraz na mapę – widać, że ledwo liznęliśmy Stobrawski Park Krajobrazowy. Najlepsze, że pozostałe fragmenty są mocno odmienne.

Konkurs Kuchni Dworskiej Myśliwskiej w Dworzysku

21 lipca w Szczawnie-Zdroju odbył się 4 Międzynarodowy Festiwal Kuchni Dworskiej, w ramach imprezy mieliśmy przyjemność uczestniczyć w Konkursie Kuchni Dworskiej Myśliwskiej. Jest on organizowany, przy wsparciu i pomocy merytorycznej Klubu Szefów Kuchni, przez restaurację Babinicz oraz panów Ryszarda Tomaszewskiego, Wojciecha Harapkiewicza i Waldemara Hołówkę.

Deklaracja programowa brzmiała bardzo obiecująco:

Celem głównym Festiwalu jest kultywowanie i utrwalanie dawnych polskich tradycji kulinarnych oraz szeroko pojęta edukacja dotycząca początków  Kuchni polskiej wywodzącej się z kuchni myśliwskiej, która głównie miała miejsce na dworach, w pałacach czy w zamkach oraz powrót do tradycji i wykwintności dań szlachecko-magnackich ściśle związanych z tradycjami kuchni myśliwskiej.

Przedmiotem festiwalu jest przystawka zimna lub gorąca i danie główne. (…) Obowiązkowymi produktami do ich przygotowania są bażant i schab z dzika

Zacznę na zachętę od takiego obrazka

Relację z imprezy podzieliłem na 4 części – etapy.

Waszmościowie, noże w garść

W pierwszym dwuosobowe zespoły przygotowują dania. Przygotowanych jest parę dobrze wyposażonych stanowisk dla zawodników, ekip jest z reguły parę razy więcej. Każda ma więc mocno ograniczony czas pracy tak aby zaraz mogli wejść następni. Pierwsze spostrzeżenie jest więc takie – kucharze uwijają się jak w ukropie. Po drugiej stronie stołów mogą to obserwować widzowie i sędziowie. Każdy błąd jest od razu widoczny. Czas pracy mierzony.

Okiem jurora

Nie sądziłem, że jurorzy mają aż tyle roboty! Zaczyna się od sprawdzenia wagi i zgodności z wzorem (zawodnicy dostarczają zdjęcia i opisy potraw), dalej jury (pod przewodnictwem Jarka Walczyka) ocenia oryginalność, zgodność z ideą konkursu, wygląd oraz kompozycję wizualną. Następnie przechodzi do dokładności wykonania oraz smaku. Każdy składnik jest dokładnie spróbowany razem i w kompozycji. To wszystko trafia do obszernego kwestionariusza oceny. Z podsumowania kwestionariuszy wyłaniany jest zwycięzca. Razem jest co robić.

Kulinarne majstersztyki

Zapomniałem napisać, że każda ekipa musiała przygotować 8 konkursowych porcji. Jedna była wskazywana do ważenia (i trafiała później na stół przewodniczącej jury), następna do konkursowej ekspozycji,  pozostałe dla reszty jury (po jednej na dwóch).  Patrząc na pracę jurorów szybko zrozumiałem dlaczego porcje konkursowe były niewielkie. Kilkanaście razy niewielkie skosztowanie i… żołądki mogą być pełne!

Pozytywna motywacja

Konkurs zakończył się pokazem gotowania na żywo. Dawid Szkudlarek przygotował autorski pokaz. Myślę, że dla tych wszystkich młodych uczestników zawodów trudno o lepszą motywację. Każdy z pewnością chciałby zamienić swoje miejsce na to Dawida. Nic dziwnego – kucharz, co wygrał dwa najważniejsze konkursy kulinarne w Polsce, pokazuje jak można spełniać marzenia i przeskoczyć do ekstraligi. Warto wspomnieć , że oprócz tego mieliśmy jeszcze inne wydarzenia m.in.: pokazy cukiernicze Konrada Korszli, warsztaty z dziećmi Moniki Ignaviu i pokaz kulinarny Pawła Serafina.

5 Międzynarodowy Festiwal Kuchni Dworskiej

Za rok odbędzie się kolejna odsłona festiwalu w tym i opisany konkurs, oprócz tego cały szereg ciekawych imprez. Już dzisiaj warto w pamięci zakonotować sobie to wydarzenie.

Wojciech Harapkiewicz (wraz z kolegami) zaprasza!

Nową ścieżką z Prusic do Żmigrodu

To nie tak miało być! Pojechaliśmy do Osoli aby przebić się lasami do Wołowa a dalej się zobaczy (może Brzeg Dolny). Wysiadając jednak z pociągu spotkałem niespodziewanie mojego syna z jego lepszą połową. I to właśnie Magda była pomysłodawczynią trasy Osola – Prusice – Żmigród – Ruda Sułowska – Żmigród. Pojechaliśmy więc w czwórkę sprawdzić, szumnie oddany w kwietniu, jeden z dwóch kluczowych fragmentów tworzonego „północnego centrum rowerowego”.

„Północne centrum rowerowe” to inicjatywa budowy na bazie dawnej trasy kolei wąskotorowej (i innych dróg) sieci ścieżek rowerowych łączących Wrocław z Doliną Baryczy.  Jest to o tyle niezwykłe przedsięwzięcie, że wymagało porozumienia i współdziałania paru gmin. A to nie jest, na razie, zbyt często – przeważnie większość tras tworzonych jest ściśle w ramach danej jednostki terytorialnej. W ramach „centrum” ma powstać oś (z południa na północ) łącząca Szymanów – Trzebnicę – Prusice – Żmigród. Jej powstanie jest kluczowe, dalej przewidzianych jest sporo różnych odgałęzień. Popatrzmy na schemat.

Na zielono podmalowałem oddane już odcinki. Pozioma ścieżka z Rudy Sułowskiej do Grabownicy (przez Milicz) istnieje już wiele lat. Wzbogaciła się ona niedawno o dojazd z Gruszeczki. W kwietniu oddano fragment Prusice – Żmigród. I jeszcze w tym roku po zbudowaniu ścieżki (ta na żółto) z Prusic do Trzebnicy będziemy mieli podstawową oś komunikacyjną.

Pierwszy etap Osola – Prusice

to kombinacja asfaltowych dróg lokalnych i dość rozrytego fragmentu leśnej gruntówki przed Wilkowem. Same Prusice są bardzo sympatyczne i warte przerwy (na lody) na ryneczku. Efektowny ratusz pochodzi z XIV wieku.

Etap 2. Ścieżką Północnego Centrum Rowerowego

Teraz pora na wypróbowanie asfaltowego cudeńka. Jest nieprzyzwoicie równo, wmontowano fluorescencyjne kocie oczy.

Co jakiś czas są miejsca biwakowe, wiaty, schematy, stojaki rowerowe.

Zdecydowana większość ścieżki biegnie polami.

Po drodze pokonujemy niewielki lasek i tam jest najprzyjemniej.

Jedziemy sobie i zaczynam przysypiać i już wiem:

– moja kochana, Cacana Ścieżko nie polubimy się! Zbyt tu równo, zbyt monotonnie, żadnych elementów jazdy, ciągle to samo podłoże, wiaty (według jednej sztampy) i stojaki na polbruku jak w środku miasta. Ale wiem, że wiernych fanów Ci nie zabraknie a i sam czasem skorzystam z Twojej oferty gdy szybko zechcę się przemieścić z północy na południe.

Etap 3. Dojazd do Rudy Żmigrodzkiej

Na szczęście nie jest racjonalnie jechać do samego Żmigrodu (bo pierwszym celem jest Ruda Żmigrodzka) i w Powidzku opuszczamy (przez odcinek czarnego) Północną Rowerostradę. ten kawałek prowadzi asfaltową niezbyt uczęszczaną drogą. Tak dojeżdżamy do Stawu Jamnik i to dla mnie jest prawdziwy początek wycieczki.

Etap 4. Czerwony szlak rowerowy

Teraz zacznie się naprawdę piękna i przyjemna jazda. Prawdę powiedziawszy teren ten dobrze znamy ale jest tak urokliwie, że można tu ciągle wracać. Zasadniczo prowadzić będzie nas czerwony. Moim zdaniem to najlepszy „oficjalny” rowerowy szlak w PK Doliny Baryczy. Najlepszy i w dodatku bardzo dobry – można go jednak jeszcze trochę ulepszyć.

I tak po kolei – można pojechać na południe od stawu Rudego, wzdłuż zaznaczonej linii. To leśny, dość zarośnięty, trakt biegnący wzdłuż Baryczy, jego dodatkową zaletą jest, że skracamy o połowę odcinek ruchliwego asfaltu przed Rudą Sułowską (trudny do minięcia). Gwoli prawdzie oficjalny odcinek szlaku wyznaczony na północ od Rudego, a biegnący zdezelowaną utwardzoną drogą leśną, jest też piękny. Kawałek dalej, w okolicach Grabówki, warto przenieść się na ścieżkę dydaktyczną okrążająca stawy Niezgoda a idącą dalej do stawu Starego w Radziądzu. Pewną dodatkową okolicznością za tym przemawiającą jest to, że odcinek zaznaczony przerywaną niebieską na czerwonym (w terenie) szlaku rowerowym jest solidnie piaszczysty.

I jeszcze w kwestii prostowania ścieżek. Dla maniaków (takich jak ja) zamieszczam galerię z mapami tego fragmentu co pisałem, że jest dość nieprzyjemny, bo ruchliwy asfalt. Już kiedyś sprawdziłem na mapie, że prawdopodobnie jest jednak pełny objazd ale ponieważ jechałem w drugim kierunku (i z mapą topo) to nie trafiłem na początek ścieżki. Teraz zajrzałem na Geoportal (gdzie są bardzo dokładne dane) i możecie obejrzeć, że pewnie istnieje ten wariant. Mapa topo nie pokrywa się tu z orto (satelitarną) i dlatego ścieżki szukałem nie tam gdzie jest. Jej stan nie powinien być zły co widać po śladzie brzegu Baryczy. Ktoś tam chodzi. Choć pokrzywy po uszy zawsze mogą być. 

Wracając do naszej wycieczki. Tym razem dokładnie trzymaliśmy się czerwonych znaków. Na początku zrobiliśmy sobie fotograficzną przerwę nad Jamnikiem. Później lasami (i tym omówionym asfaltem) do Rudy Sułowskiej.

Obiadu w Rudzie Sułowskiej (w „8 rybach”) jak zawsze nie udało się zjeść (tym razem nawet na stolik trzeba było długo czekać). Pozostało jechać dalej z szansą na smażalnię w Rudzie Żmigrodzkiej albo zaopatrzenie z przydrożnego sklepiku.

Ponieważ czasu było troszkę na styk to w Gatce zjechaliśmy z szlaku i przez Pałac w Żmigrodzie wylądowaliśmy na dworcu.

Cała trasa wyglądała tak. Wyszło koło 65 km. Dziura na wykresie to zwiecha tel.