Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz5

Poligon artyleryjski z II Wojny Światowej

Już przestało mnie zaskakiwać, że w miejscach najciekawszych przyrodniczo znajdują się często relikty militarne.  Czasem odległe, czasem mniej odległe, a czasem całkiem współczesne. Do tych ostatnich (choć to wcale nie są najświeższe takie pozostałości) należą te o których chcę dzisiaj odpowiedzieć. Zacznę nietypowo od zdjęcia. Taki obiekt w środku lasu…

Widać, że to specyficzny obiekt – z tyłu gruba ściana, wejście osłonięte daszkiem i murem (ale tylko z jednej strony), na prawo od wejścia spore okno ale na lewo wąska szczelina obserwacyjna. W dodatku takich obiektów jest 6 i układają się dokładnie w linii prostej…

Jak ustalili miłośnicy militariów to pozostałość „fabrycznego” poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa (tak, teraz tych w Jelczu Laskowice) gdzie testowano produkowane tam haubice. Przy każdym bunkrze wycięto pas lasu o szerokości 100 – 150 m i znacznej  długości tak aby stanowiska obserwacyjne były w dolnym lewym rogu (patrząc z kierunku lotu pocisku). To tłumaczy ich specyficzną i asymetryczną budowę. Pierwsze cztery położone były w jednakowych odległościach od siebie – około 1750 m, najbliższy 5 250 m od strzelnicy, najdalszy 10 500 m. Pozostałe położone są dalej. Obiekty były skomunikowane telefonicznie.

Jakkolwiek bunkry zostały zbudowane według jednego projektu to teraz różnią się nieco  miedzy sobą, Dokładając do tego bardzo różny las w jakim się znajdują, moim zdaniem, prawdziwy fun to zebrać wszystkie. Według tradycyjnych opisów jest to dość upierdliwe ale mając dokładne współrzędne geograficzne i lokalizację raczej bezproblemowe. Choć nie z każdej strony można łatwo do obiektu dotrzeć. Trasa, którą pokazuje jest zoptymalizowana, tak aby jeździć i dochodzić możliwie komfortowo. Na końcu podam link do pliku gpx a także współrzędne obiektów.

Trasa śladami poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa

Proponuję wycieczkę w wariancie liniowym. Zaczynamy w Brzegu a kończymy w Jelczu Laskowice. Dlaczego tak a nie odwrotnie? Zależy to od dnia tygodnia – od poniedziałku do soboty startowałbym w Jelczu a w niedzielę w Brzegu (akurat tak jechaliśmy). Po prostu po południowe pociągi powrotne do Wrocławia o tej porze roku są często mocno zapchane a z Jelcza jako stacji końcowej startuje się komfortowo zawsze. W zamian jest zdecydowanie mniej pociągów powrotnych. Za to w lasach obok Jelcza Laskowice można sobie dowolnie jazdę przedłużać lub po prostu zalegnąć na jednym z dwóch kąpielowych stawów, tak aby być na stacji o właściwej porze. Trasa w wersji minimalnej ma około 52 km, w większości to wygodne dukty ale są fragmenty porośnięte trawą lub piaszczyste i tam samo nie jedzie.

Poligon artyleryjski – bunkier 6

Pokazane wcześniej zdjęcia pochodzą z szóstego najdalszego obiektu. Obiekt widać z leśnej, biegnącej po łuku (której nie ma na mapie), drogi. Jest zamknięty i użytkowany przez koło łowieckie. Trudność dojścia – minimalna

Poligon artyleryjski – bunkier 5

Obiekt leży w pięknym, bukowym, ciemnym lesie. Z tyłu ścianę, pewnie w celu zwiększenia odporności na pociski zasypano. Ma zamurowane okno,  drzwi i może, mało wygodną ale jednak, pryczę. Jak będziecie chcieli się zaszyć to warto zapamiętać.

Poligon artyleryjski – bunkier 4

To najtrudniej dostępne stanowisko, przynajmniej o tej porze roku. Z każdego kierunku trzeba się przedzierać w gęstwie, i mimo, że nie jest bardzo daleko od drogi to nawet ten kawałek jest upierdliwy.  Bez dokładnej pozycji chodzenie po tym kwartale może dać w kość. Za to coś za coś – nówka nie śmigana!

Poligon artyleryjski – bunkier 3

To miejsce wymaga najdłuższego dojścia, zarekomenduję drogę zgodnie z trackiem, choć są inne alternatywy. Ci co umieją czytać teren szybko znajdą tutaj słabo przetartą ścieżkę, która doprowadzi do finału. Jest troszkę przedzierania, trochę nierówno ale jakiś kłopotów większych nie ma.

Poligon artyleryjski – bunkier 2

To już cywilizacja, w pobliżu jest asfaltówka dojście leśną drogą od auta to może 300 m.  Rowerem zaś pod same „drzwi”. Ściana obiektu jest wysoko zasypana (dlatego kiedyś go przegapiłem), są niestety pozostałości po odwiedzinach poprzedników.

Poligon artyleryjski – bunkier 1

Jest widoczny z leśnej drogi, nie ma więc większego dojścia. O ile wcześniejsze lasy są bardzo mało odwiedzane to tu wkraczamy w regiony bliskie cywilizacji. Skutki zobaczycie na ścianach.

Poligon artyleryjski – wieżyczki, kulochwyt i działobitnie

Teraz pora jest na objazd stanowisk działobitni i pozostałych obiektów poligonu. Tak się składa, że opisanych 6 bunkrów leży na terenie obecnego Stobrawskiego Parku Krajobrazowego  (i województwa opolskiego) a pozostałe to województwo dolnośląskie i lasy obok Jelcza Laskowice. Bez szumnych braw (i słupków granicznych) przekraczamy tę linię. Do zaliczenia są jeszcze dwie wieże obserwacyjne, kulochwyt, działobitnie, stacja kolejowa. Ponieważ, mam świadomość, że ilość tych militarnych dokumentacji może Was troszkę przybić to będzie już ekspresowo. Na początek wieżyczka Klaudii (cała) i ruiny tej drugiej.

Kulochwyt

To, mimo zniszczenia, największy obiekt poligonu.

Wszyscy co mają żyłkę detektywistyczną mogą tu ugrzęznąć na dłużej. Pozarastane betonowe drogi, pozostałości po kolei, nasypy, wielkie i mniejsze dziury a na to wszystko nakłada się kilkudziesięcioletni las.  Przeglądałem dostępne, stare mapy rastrowe i o dziwo na tym tle doskonale wypada OSM, wszystko, poza mniejszymi dziurami, jest tutaj ładnie zaznaczone. W czerwonym kółku jest kulochwyt i działobitnia polowa.  A reszta zaprasza do własnych eksploracji.

Na zakończenie podam współrzędne bunkrów obserwacyjnych

bunkier 1 – N 50 58,123 (50.968716), E 17 27,358 (17,455967)

bunkier 2 – N 50 57,690 (50,9615), E 17 28,508 (17,475133)

bunkier 3 – N 50 57,215 (50,953583), E 17 29,813 (17,496883)

bunkier 4 – N 50 56,755 (50,945916), E 17 31,006 (17,516767)

bunkier 5 – N 50 55,956 (50,9326), E 17 33,062 (17,551033)

bunkier 6 – N 50 55,263 (50,92105), E 17 34,941 (17,58235)

Ponieważ niektóre obiekty odwiedziłem parokrotnie i pomiary różniły mi się w praktyce nawet o 30 m to wiem, że to orientacyjne pozycje. Nie mniej jednak do odnalezienia to wystarczy. Na gpsies.com u użytkownika Wujot (czyli u mnie) znajdziecie pod nazwą Brzeg-Lubsza-Jelcz Laskowice Bunkry poligonu artyleryjskiego – wszystko gpx. tej trasy.

I na wszelki wypadek trasa we fragmentach „analogowych”.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz4

Pod znakiem rezerwatów, olimpiady i ZOMO

Leitmotivem tej trasy miały być rezerwaty leśne, przy okazji jak zawsze poznawanie ciekawych miejsc. Trasa wyglądała następująco.

Pierwsza część, dojazdowa, to odcinek Brzeg – Lubsza. Proponuję zapamiętać tę trasę bo jest bardzo użyteczna i wygodna. Przed mostem na Odrze zaczyna się ścieżka rowerowa do Pisarzowic a dalej lokalny asfalt, praktycznie bez ruchu, doprowadza nas do Lubszy. Drugi fragment – po Stobrawskim Parku Krajobrazowym to będzie dalsza eksploracja słynnych Lasów Barucickich, ostatni, trzeci, odcinek do Jelcza Laskowice to jazda o mieszanym charakterze – całkiem przyjemna.

Lubsza

Pomijając, że to bardzo fajna miejscówka „do życia” uwagę naszą przykuł taki oto basen.

Ten tarasowy układ, całość zaplanowana z pewnym oddechem…  nie wyglądało to na podrzędny wiejski obiekt! Od miejscowych dowiedziałem się, że to był basen przygotowany na olimpiadę w 1936  (jako zaplecze treningowe) i odbywały się tutaj międzynarodowe zawody. Stary polbruk wskazywał, że po 1989 roku przeprowadzono remont, basen funkcjonował  tak jeszcze z 10 lat. W 2011 roku stan był jak na zdjęciu a burmistrz odgrażał się, że przywróci go do życia.

Następny obiekt w pobliskich lasach był jeszcze ciekawszy. Na mapach znalazłem coś takiego.

Na mapie numerycznej terenu ( Lidar) wyglądało to intrygująco. Z pomiaru długości wychodziło około 350 m. Sporo

Nic dziwnego, że postanowiliśmy sprawdzić ki diabeł?

Pewnie już zgadliście, że była to poniemiecka strzelnica, podobno jeszcze w latach 70 -tych korzystały z tego obiektu różne oddziały milicji. Zgadzałoby się to dobrze z wiekiem młodniaka co łapczywie zagarnął tory strzelnicze. Na tym kończył się program świadectw kultury materialnej.

Rezerwat Lubsza

Następny był wspomniany rezerwat słynący z wiekowych buków. To ten najniższy na mapie.

Teoretycznie, to teren łatwo dostępny,  po osi przebiega żółto znakowany szlak. W praktyce z drogi 39, jak podejrzewam, raczej wejść się nie da. Za to od północy spokojnie, tyle tylko, że stan ścieżki to pochodna ilości zaciekłych turystów pragnących przedrzeć się dalej. Na początku jest dość komfortowo ale później ścieżka coraz bardziej znika i nawet ja (a łatwo się nie wycofuję) w którymś momencie uznałem, że przedzieranie się z rowerem na garbie już mi się znudziło. Porobiłem trochę fotografii i dalej w drogę. Pierwsze zdjęcie jest gdzieś z granicy rezerwatu a wspomniany żółty szlak prowadzi dokładnie w głąb obrazu.

O kolejny rezerwat Barucice tylko lekko zahaczyliśmy (bo go znamy) na końcu czekały na nas:

Rezerwat Rogalice

Rezerwat Rogalice jest w zasadzie niedostępny (droga jest po krawędzi). Rosną tam olsze czarne, jesion wyniosły, buki zwyczajne.

Dojazd do Jelcza Laskowice zaplanowaliśmy troszkę eksperymentalnie – nad linią kolejową. W praktyce to nie jest zły pomysł, szczególnie jak wykorzysta się las między Brzozowcem a Minkowicami. Jest tam fragment gdzie można trochę zwątpić, że się dojedzie, ale później jest bardzo OK.

Taka oto dorodna śliwa ratowała nas przed Brzozowicami. W ogóle odcinek od rezerwatu Rogalice do Brzozowic wart jest zapamiętania…

W Jelczu było całkiem sporo czasu – jeszcze na leniuchowanie na ławkach i spacerową rundkę po parku starczyło. A  i też na rzut oka na piękny pałacyk (siedziba władz gminy).

Całość wyszła troszkę powyżej 50 km.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz1

Może tego jasno nie napisałem ale blog, który prowadzę dotyczy Dolnego Ślaska. Z drugiej strony dział „rowery” poświęcony jest w dużej mierze krótkim „lokalnym” wypadom z Wrocławia. A ponieważ przy podziale administracyjnym kraju ustawodawca wykroił z Krainy Ślaskiej (i tej Dolno i Górnośląskiej)  województwo opolskie to mamy paradoksalną sytuację gdy, od zawsze związane z Wrocławiem, okolice Brzegu są już poza oficjalnym obrębem naszego województwa. O ile dla instytucji zajmujących się promocją Dolnego Ślaska jest to granica nie do przejścia to ja się tym nie będę przejmował i rezygnował z tych kilkudziesięciu dodatkowych kilometrów na wschód od Wrocławia. Szczególnie, że naprawdę warto je poznawać.

Stobrawski Park Krajobrazowy

Popatrzmy na mapę Parków Krajobrazowych w naszej części Polski. Wrocław jest w środku.

Jak widać w pobliżu miasta mamy w zasadzie dwa duże Parki Krajobrazowe – Doliny Baryczy (ogólnie znany i uznany) i Stobrawski. O ile pierwszy to już produkt turystyczny (liczne szlaki, promocja, obiekty i zaplecze  turystyczne, spływy, budowane ścieżki rowerowe, sporo odwiedzających) to w drugim, mam wrażenie naprawdę niewiele się dzieje. I wcale nie twierdzę, że to źle. O paradoksie ten drugi, w tej „propagowanej” przez nas  formule liniowej (czyli PKP + rower), jest też zdecydowanie łatwiej dostępny dla wrocławian.

Nie tylko porównanie ilości wygodnych punktów startowych wypada zdecydowanie na korzyść Stobrawskiego, podobnie jest z czasem dojazdu. W Brzegu możemy być  już w 30 min, Lewin Brzeski 40 min, a najdalsze Wierzbice Górne (trasa po osi)  to 90 min. Co do atrakcyjności… to ocenicie to sami! W paru odcinkach (4-5) opiszę ten troszkę zapominany region.

Trasa 1. Lipki – Brzeg. Lasy Barucickie.

Pierwsza „narzucająca” się koncepcja. Lipki to tylko 25 min jazdy pociągiem. Ze stacji do jazu nad Odrą pozwalającego na przekroczenie drogi jest szybki i pusty asfalt. Dalej mamy piękny las gradowy na obszarze Natura 2000. A w nim jak już pisałem  pozostałości ślężańsko-słowiańskiego Ryczyna. To byłby pierwszy etap z trzech na które możemy podzielić  trasę.

Dzień jest chmurzasty. Jaz Lipki po remoncie.

W dodatku natrafiamy na inwazję…

Kiedyś takie okazałe Winniczki zbierałem (tak się mówiło – zbieranie a nie łapanie) dorabiając tak do kieszonkowego. Teraz staramy się ich nie rozjechać. Po paru kilometrach zostawiamy za sobą ślimaki, kawałek wiejskim asfaltem i jesteśmy u wrót naszego dzisiejszego, głównego celu.

Lasy Barucickie – obszar Natura 2000

Etap 2 będzie przebiegał przez duże kompleksy leśne, głównie tytułowe Lasy Barucickie. To bardzo cenne przyrodniczo ekosystemy, włączone do Europejskiego Systemu Natura 2000. Zasadniczo mamy tu normalną gospodarkę leśną (czyli to uprawy leśne) z wysokimi drzewami iglastymi. Są jednak liczne, duże fragmenty naturalnych, starszych, liściastych lasów, z niektórych utworzono rezerwaty. Największy z nich to rezerwat Barucice (dzisiejsza trasa będzie przez niego przebiegała). Na początku wybieramy sobie bardzo kameralną ścieżkę, później jest bardziej oficjalnie.

Przecinamy drogę krajową 39 i znów wpadamy w kilometry lasu.

Uroczysko Lisie Łąki

Po drodze zaplanowałem ekologiczny użytek Uroczysko Lisie Łąki. Jest tutaj wytyczony szlak biegowy (także narciarski) z pobliskiej wioski oraz zrobiona infrastruktura turystyczna. Spotykamy pierwszą dzisiaj dwójkę ludzi.

Z lasów wyjeżdżamy obok Stobrawy (przez, która przepływa Stobrawa). Czeka nas trzeci, bardzo efektowny, odcinek po wałach rzecznych (z których czasem zbaczamy na starorzecza).

Pierwsze małe kółeczko na tracku wiąże się z takimi zdjęciami.

Próbujemy zgadnąć co to za roślinki:

– (kwiaty) przypominają kaczeńce

– na pewno nie, to chyba grążele

– grążele to na 100% nie są…

W domu sprawdzamy, że to grzybieńczyk wodny. Ale pojawia się problem, w wykazie roślin chronionych występujących w Parku (lista 19 szt), grzybieńczyka nie ma.  Czuję się prawie jak odkrywca okapi – piszę list do parkowego specjalisty. Odpowiedź mnie rozczarowuje – znają to stanowisko od 3 lat – tylko zapomnieli zaktualizować spis na stronie. Na szczęście trasa powrotna do Brzegu nikogo nie rozczaruje. Razem wyszło nam 65 km. W większości leśne drogi, sporo szutrów ale też piaski i odcinki zarośnięte.

Podsumowanie.

Lasy Barucickie warte są jeszcze co najmniej dwóch wycieczek  Popatrzmy teraz na mapę – widać, że ledwo liznęliśmy Stobrawski Park Krajobrazowy. Najlepsze, że pozostałe fragmenty są mocno odmienne.