Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3A

Tym razem zmierzymy się z „podstawowym” obszarem parku.

Jak już napisałem dominują tu rozległe lasy gospodarcze. Ponieważ jednak płynie parę rzek (w układzie równoleżnikowym) to jest też trochę innych ekosystemów.  Do tego przynajmniej dwie bardzo ciekawe miejscowości. Popatrzmy na mapę. Poza trasą zaznaczyłem tu na niebiesko parę kompleksów stawowych o które zamierzałem zahaczyć, na czerwono Zagwiździe i Pokój, na zielono atrakcje przyrodnicze.

Trasa jest dość ambitna – 100 km w terenie (część po piaszczystych drogach) plus sporo czasu potrzebnego na zwiedzanie (i fotografowanie). Czyli trzeba się sprężać.  Za punkt startu wybrałem Wierzbicę Górną do której dojeżdża pociąg z Wrocławia. Wyboru tu nie ma – 8:42 wyjazd a na miejscu 10:16. Meta jest w Brzegu, z którego nie brakuje połączeń powrotnych. Wierzbica jest o tyle dobrym miejscem bo blisko jest do lasów parku.

Etap 1 Wierzbica Górna – Zagwiździe

Trasa prowadzi dość dokładnie na południe, Część to asfalty ale zasadniczo drogami leśnymi. Zaliczam trzy kompleksy stawów – bez szału. Alternatywnie można startować z Wołczyna i drogą 13440 jest szybko (komfortowo). Zagwiździe trzeba koniecznie zaliczyć. To bardzo zadbana miejscowość (tytuł najpiękniejszej wioski województwa opolskiego). Główną atrakcją jest jednak pochodzący z 1802 roku zespół huty.

Trudno uwierzyć ale jeszcze trzydzieści lat temu odbywała się tu produkcja. Obecnie sam budynek huty jest mocno zdewastowany ale miejscowi miłośnicy historii zdołali uratować zespół kuźni. Dla mnie najciekawszy jest tu chyba układ całości. Wybudowano kanały na rzece, zainstalowano koła wodne napędzające prasy i noże. Zbudowano parę niskich budynków produkcyjnych, w jednym z nich mieści się muzeum. Popatrzmy na szkic.

Oprócz opisanego zabytku zaznaczyłem mostek i… wejście do parafialnego ogrodu botanicznego. Zacznę od mostka. Co widzicie na zdjęciu?

Może podpowiedź…

Tak, to jest lufa armatnia i kompleks co go zwiedzaliśmy okazuje się byłą fabryką militarną…

Ogród botaniczny w Zagwiździu

Z innej, dobrej, bajki jest za to 100 letni parafialny ogród botaniczny – rzecz niewielka (0,5 ha) ale dzięki wysiłkowi miejscowej społeczności naprawdę urokliwa – szczególnie podczas kwitnienia rododendronów.

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

Dalszą część wyjazdu opiszę w kolejnym tekście

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3 B

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

To najbardziej udany odcinek opisywanej trasy. Chodziło o to aby zahaczyć o ekologiczny użytek Jagienieckie Łąki a także odwiedzić historyczne stawy obok Winnej Góry (Pokoju).  Jak popatrzycie na przebieg drogi to już można podejrzewać, że będzie urokliwie. Łagodna falująca linia dowodzi, że to stary dukt. Z reguły są one o wiele sympatyczniejsze od prostych, na układzie kartezjańskim, szutrów wywalonych przez współczesnych leśników. Jak mogę wybieram te pierwsze.

Jadę sobie i nagle w środku lasu spotykam coś takiego.

Wilcza Buda

Wygląda to bardzo dziwnie. Od razu myślę sobie – karczma tu była? Ale tak daleko (na mapie w kółku) od ludzi? Później pogrzebałem i ma to swoją nazwę i barwną, historię. To Wilcza Buda – trzy legendy opowiadają alternatywne historie tej dwustuletniej, obecnie, ruiny.

Jagienieckie Łąki

Użytek ekologiczny okazał się łąką przypominającą inne – nieobowiązkowo.

Stawy Matyldy, Augusta, Olgi, Anny, Pauliny, Zofii, Fryderyka

Za to stawy – lekki opad szczęki. Zaczniemy od szkicu. Jak widać drogi, którą przyjechałem z północnego-zachodu nie ma na mapie OSM. Za to inne co są narysowane, w terenie nie istnieją.

Jedziemy szeroką drogą groblami miedzy stawami. Jeśli ktoś zna ścieżkę dydaktyczną w Krośnicach (moim zdaniem najfajniejszy kawałek w PK Dolina Baryczy) to tu jest po prostu jeszcze lepiej. Przed stawami są niebieskie tablice (czyli zakaz wstępu na teren obrębu hodowlanego). Wcześniej mam poważny dylemat (bo staram się przestrzegać prawa) –  ale droga jest logiczną kontynuacją tej z lasu i nie wiem czego, tak naprawdę, dotyczy zakaz. Pora na zdjęcia.

Po powrocie do domu piszę do Lasów Państwowych w Krogulnie  – dostaję odpowiedź dokładnie jak z tablicy. Gdy proszę o podanie mi dokładnego wyjaśnienia gdzie jest obręb hodowlany i dokładnej podstawy prawnej zabraniającej mi się poruszać po „eksterytorialnej” drodze korespondencja się urywa.

Muszę powiedzieć, że jeśli ktoś w Stobrawskim PK zacznie myśleć turystycznie i dogada się z LP, która przejęła te piękne stawy to może być to jeden z mocniejszych punktów oferty, szczególnie, że logicznie łączy się z tym co jest w bardzo bliskim Pokoju.

Pokój

Już rzut oka na mapę pokazuję, że to coś dziwnego. Wioska w środku lasów a układ taki dziwnie miejski.

I rzeczywiście Pokój ma historię niezwykłą od rezydencji książęcej po znany kurort. Zbyt dużo się tutaj działo aby w relacji rowerowej eskapady to streszczać. Jak się domyślacie bujny rozwój kończy się upadkiem w 1945 roku po którym niewiele z dawnej świetności zostało. Niedawno odrestaurowano pięknie ocalały kościół ewangelicki.

Pokój słynął z parku, przytoczę tu dłuższy opis ( http://www.parki.org.pl )

Wraz z koncepcją powstania osady zrodził się pomysł założenia parku. Twórcą tych planów był ogrodnik Websky, a następnie Wagner, Jeschke, Websky – junior. Obok placu zamkowego znajdował się ogród francuski, zaś za nim założony w latach 1780-90 park angielski. Ogród zaczynał się dziedzińcem wewnętrznym zawartym między dwoma skrzydłami oficyny, której część tylną i boczną wykorzystano na oranżerię i cieplarnię. Przedłużeniem dziedzińca były rabaty kwiatowe ozdobione rzeźbami, japoński parasol, kręgielnia oraz basen, huśtawka, karuzela, plac do strzelania, labirynt i teatr. Zakończenie ogrodu francuskiego stanowiła pięknie zaprojektowana budowla – salon herbaciany, postawiona na terenie otoczonym wodą. Salon jednak zaraz po ukończeniu budowy zawalił się i do historii przeszedł pod nazwą „ruina”. Park angielski wybudowany kilka lat później niż ogród francuski, rozpościerał się pomiędzy „ruiną”, a kompleksem stawów. Jego twórcą był Kloeber. Park składał się z dwóch części: „małej” położonej za salonem herbacianym oraz z części „dużej” obejmującej teren aż za kompleks stawów. Na jednym z licznych usypanych tutaj pagórków założono winnicę. Sprowadzono wówczas ponad 21 tysięcy sadzonek. Wraz z budową winnicy postawiono dom winoogrodnika, prasę winną, cieplarnię oraz wiele innych budowli m.in. pałac szwedzki, zamek na Winnej Górze, latarnię, przystań, ptaszarnię, świątynie i pomniki. W latach 1760-1767 założono trzy nowe stawy.

O ile z tej bogatej infrastruktury nie zostało prawie nic (poza „ruiną”, ta ma się dobrze) to przyroda… dała sobie radę. Nie prowadzi jej już ręka ogrodnika ale nie umniejsza to uroku tego miejsca.

I jeszcze dalsza część cytatu, ale teraz specjalnie to podkreślę

Stawy od początku pełniły wielorakie funkcje. Były miejscem rozrywki i rekreacji, udostępniano je wypoczywającym, którzy mogli pływać po nich kajakami i gondolami. Służyły do hodowli karpia oraz dawały zatrudnienie miejscowej ludności.

Jak się to ma do współczesnego, żałosnego zakazu wstępu i tablic,”naszej” w końcu, firmy jaką są Lasy Państwowe? Firmy, która tylko przejęła w swoje zarządzanie historyczne stawy…

Karłowice

Następnym istotnym punktem wycieczki były Karłowice. Z mapy wynikało mi, że trudno (ze względu na Budkowiczankę) jest się przebić przez lasy na zachód od Pokoju więc pojechałem asfaltem 13480. Dzisiaj, po przestudiowaniu map na geoportalu, wiem, że jest najprawdopodobniej urokliwa  i bardzo ciekawa alternatywa (przez kompleks stawów przy Budkowiczance). Kiedyś to sprawdzę i napiszę. Karłowice są warte odwiedzin przez …

…takie dęby rosnące przy drodze. Tak naprawdę o  Karłowicach należałoby napisać dłuższy tekst (wioska równie ciekawa i w jakimś sensie podobna do Zagwiździa – zostawię sobie to na przyszłość). Dalej pojechałem do Starych Kolni – zielonym rowerowym. Kolejna była Stobrawa. A tam poczułem się już prawie jak w domu.  Ten ostatni, nadodrzański, odcinek znacie z poprzednich tekstów.

Na zdjęciach  klimatyczne wały za Stobrawą a dalej (wariant 3 dojazdu do mostu) obok stopnia w Brzegu.

Zostało mi troszkę czasu, pojechałem jeszcze kawałek wzdłuż Odry w stronę Oławy (tego odcinka jakoś nigdy nie trafiłem). Razem wyszło 100 km jazdy i wrażeń na parę wyjazdów.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz2

Ogólna charakterystyka Stobrawskiego Parku krajobrazowego

Zanim przejdę do opisu trasy przyjrzyjmy się jeszcze Parkowi. Możemy wyróżnić trzy zasadnicze obszary.

Pierwszy to znane nam już Lasy Barucickie (do których będziemy jeszcze wracali) – mieszane lasy z pozostałościami starych liściastych lasów i paroma rezerwatami przez, które przepływa Smotrawa. Do tego bardzo ciekawe zabytki kultury materialnej (cokolwiek to znaczy).

Drugi obszar rozciąga się wzdłuż Odry i Nysy Kłodzkiej. Liczne starorzecza z bardzo bogatą roślinnością, trochę pozostałości lasów łęgowych, użytki ekologiczne. Piękne widoki i przestrzenie. Teren otwarty co bierzemy pod uwagę przy silnym wietrze czy ostrym słońcu.

Trzeci – zdecydowanie największy – to rozległe, przeważnie iglaste, gospodarcze lasy. Ale ponieważ przez obszar przepływa równoleżnikowo Stobrawa i jej liczne dopływy (Bogacica, Budkowiczanka, Brynica) to jest też sporo wodnych akcentów a także niewielkie ale bogate ekosystemy, które tam przetrwały. Stawy wzdłuż Budkowiczanki i okolicach Krogulna i  Pokoju, jakkolwiek zdecydowanie mniejsze od kompleksów Milickich czy Rudy Sułowskiej i Żmigrodzkiej, są imponujące. Do tego parę naprawdę ciekawych zabytków.

Wzdłuż Nysy Kłodzkiej i Odry

Tematem dzisiejszej wycieczki będzie drugi obszar czyli zasadniczo nad wodą. Startujemy z dworca w Lewinie Brzeskim, jedziemy następnie wzdłuż Nysy Kłodzkiej do Skorogoszczy gdzie „zaczyna” się park. W okolicach Mikolina przekroczymy Odrę i dalej już wzdłuż tej rzeki. Po drodze jeszcze pokonamy tytułową Stobrawę.

Lewin Brzeski

Dojazd z Wrocławia to tylko 42 min. Miasteczko bardzo zaskakuje na plus. Ładny zadbany ryneczek z paroma  intrygującymi „hasiorami” (rzeźby z odzysku).

Prawdziwa niespodzianka jednak nas czeka gdy przejeżdżamy przez tereny rekreacyjne leżące w trójkącie Nysy Kłodzkiej i Widawy Niemodlińskiej. Wpierw odwiedzamy Wzgórze Wodniaków, które okazuje się pewnego rodzaju interesującym torem do jazdy po drobnym, luźnym  grysie a później jest już nadwodny teren wypoczynkowy.

Aby zakończyć temat Lewina to wrzucę jeszcze mapę terenu – niebieskimi kropeczkami zaznaczone są komfortowe, asfaltowe ścieżki rowerowe. Razem jest pewnie parę kilometrów. Dodając do tego odcinki szutrowe wychodzi całkiem niezła opcja na wycieczkę z maluchami.

Teraz musimy dojechać i przekroczyć Odrę. Pierwszy odcinek (przerywana niebieska) jest bardzo fajny biegnie nim w terenie szlak Via Regia (pielgrzymkowy) i czerwony rowerowy, w Skorogoszczy trzeba kierować się na Mikolin i jeśli ktoś nie lubi asfaltów to czeka go dość zarośnięty wał (ale bez tragedii) – zaznaczyłem przerywaną czerwoną. Później jest bardzo dobrze.  To co obwiodłem kółkiem możecie sobie darować – miałem nadzieję, że uda się tutaj pokonać rzekę przez stopień wodny Zawada (miejscowe języki mówiły, że się da). Ale były, jak często, kłódki. Musieliśmy jeszcze przenosić rowery przez spory rów z wodą.

Użytek ekologiczny Gęsi Staw

Pomysł na przekroczenie Odry na stopniu Zawada nie wziął się znikąd. Po drugiej stronie jest użytek ekologiczny Gęsi Staw. To jeden z ośmiu takich na terenie Parku, ale chyba najbardziej znany.  Mamy tutaj urokliwe, gęsto porośnięte, starorzecze rzeki Odry wraz z przyległymi zabagnieniami położone przy wale przeciwpowodziowym na południe od Wielopola. Występują chronione gatunki roślin wodnych i zwierząt. Można nawet trafić na kanię rudą.  Łatwego dostępu do stawu na mapie niby nie ma ale w terenie znalazłem dość wygodną ścieżkę po aucie. Ostatnie kilkadziesiąt metrów to już trzeba się przedzierać.

Teraz chcemy trzymać się jak najbliżej Odry. Na początku, przy  Popielowskiej Kolonii, nie ma takiej możliwości ale od jazu przy ujściu Nysy do Odry zaczyna się kolejny odcinek. Na tyle piękny, że warto tylko dla niego przyjechać.

Śluza stopnia wodnego „Ujście Nysy”

Nysa Kłodzka i Odra już razem.

Droga po łąkach nad Odrą przed Stobrawą

Rzeka Stobrawa – niedaleko od ujścia do Odry.

Dalszą część trasy miała być analogiczna do tej z pierwszego odcinka sagi o Stobrawskim PK. Ale troszkę poganiał nas czas i skorzystaliśmy z drogi wojewódzkiej 457. Dzięki temu zameldowaliśmy się o właściwej porze na dworcu w Brzegu.

Podsumowanie

Wyszło nam niecałe 60 km w większości po dość zarośniętym terenie i drogach gruntowych. Duże przestrzenie, kontakt z przyrodą. Mało ludzi. Bardzo fajna trasa.