Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz4

Pod znakiem rezerwatów, olimpiady i ZOMO

Leitmotivem tej trasy miały być rezerwaty leśne, przy okazji jak zawsze poznawanie ciekawych miejsc. Trasa wyglądała następująco.

Pierwsza część, dojazdowa, to odcinek Brzeg – Lubsza. Proponuję zapamiętać tę trasę bo jest bardzo użyteczna i wygodna. Przed mostem na Odrze zaczyna się ścieżka rowerowa do Pisarzowic a dalej lokalny asfalt, praktycznie bez ruchu, doprowadza nas do Lubszy. Drugi fragment – po Stobrawskim Parku Krajobrazowym to będzie dalsza eksploracja słynnych Lasów Barucickich, ostatni, trzeci, odcinek do Jelcza Laskowice to jazda o mieszanym charakterze – całkiem przyjemna.

Lubsza

Pomijając, że to bardzo fajna miejscówka „do życia” uwagę naszą przykuł taki oto basen.

Ten tarasowy układ, całość zaplanowana z pewnym oddechem…  nie wyglądało to na podrzędny wiejski obiekt! Od miejscowych dowiedziałem się, że to był basen przygotowany na olimpiadę w 1936  (jako zaplecze treningowe) i odbywały się tutaj międzynarodowe zawody. Stary polbruk wskazywał, że po 1989 roku przeprowadzono remont, basen funkcjonował  tak jeszcze z 10 lat. W 2011 roku stan był jak na zdjęciu a burmistrz odgrażał się, że przywróci go do życia.

Następny obiekt w pobliskich lasach był jeszcze ciekawszy. Na mapach znalazłem coś takiego.

Na mapie numerycznej terenu ( Lidar) wyglądało to intrygująco. Z pomiaru długości wychodziło około 350 m. Sporo

Nic dziwnego, że postanowiliśmy sprawdzić ki diabeł?

Pewnie już zgadliście, że była to poniemiecka strzelnica, podobno jeszcze w latach 70 -tych korzystały z tego obiektu różne oddziały milicji. Zgadzałoby się to dobrze z wiekiem młodniaka co łapczywie zagarnął tory strzelnicze. Na tym kończył się program świadectw kultury materialnej.

Rezerwat Lubsza

Następny był wspomniany rezerwat słynący z wiekowych buków. To ten najniższy na mapie.

Teoretycznie, to teren łatwo dostępny,  po osi przebiega żółto znakowany szlak. W praktyce z drogi 39, jak podejrzewam, raczej wejść się nie da. Za to od północy spokojnie, tyle tylko, że stan ścieżki to pochodna ilości zaciekłych turystów pragnących przedrzeć się dalej. Na początku jest dość komfortowo ale później ścieżka coraz bardziej znika i nawet ja (a łatwo się nie wycofuję) w którymś momencie uznałem, że przedzieranie się z rowerem na garbie już mi się znudziło. Porobiłem trochę fotografii i dalej w drogę. Pierwsze zdjęcie jest gdzieś z granicy rezerwatu a wspomniany żółty szlak prowadzi dokładnie w głąb obrazu.

O kolejny rezerwat Barucice tylko lekko zahaczyliśmy (bo go znamy) na końcu czekały na nas:

Rezerwat Rogalice

Rezerwat Rogalice jest w zasadzie niedostępny (droga jest po krawędzi). Rosną tam olsze czarne, jesion wyniosły, buki zwyczajne.

Dojazd do Jelcza Laskowice zaplanowaliśmy troszkę eksperymentalnie – nad linią kolejową. W praktyce to nie jest zły pomysł, szczególnie jak wykorzysta się las między Brzozowcem a Minkowicami. Jest tam fragment gdzie można trochę zwątpić, że się dojedzie, ale później jest bardzo OK.

Taka oto dorodna śliwa ratowała nas przed Brzozowicami. W ogóle odcinek od rezerwatu Rogalice do Brzozowic wart jest zapamiętania…

W Jelczu było całkiem sporo czasu – jeszcze na leniuchowanie na ławkach i spacerową rundkę po parku starczyło. A  i też na rzut oka na piękny pałacyk (siedziba władz gminy).

Całość wyszła troszkę powyżej 50 km.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3A

Tym razem zmierzymy się z „podstawowym” obszarem parku.

Jak już napisałem dominują tu rozległe lasy gospodarcze. Ponieważ jednak płynie parę rzek (w układzie równoleżnikowym) to jest też trochę innych ekosystemów.  Do tego przynajmniej dwie bardzo ciekawe miejscowości. Popatrzmy na mapę. Poza trasą zaznaczyłem tu na niebiesko parę kompleksów stawowych o które zamierzałem zahaczyć, na czerwono Zagwiździe i Pokój, na zielono atrakcje przyrodnicze.

Trasa jest dość ambitna – 100 km w terenie (część po piaszczystych drogach) plus sporo czasu potrzebnego na zwiedzanie (i fotografowanie). Czyli trzeba się sprężać.  Za punkt startu wybrałem Wierzbicę Górną do której dojeżdża pociąg z Wrocławia. Wyboru tu nie ma – 8:42 wyjazd a na miejscu 10:16. Meta jest w Brzegu, z którego nie brakuje połączeń powrotnych. Wierzbica jest o tyle dobrym miejscem bo blisko jest do lasów parku.

Etap 1 Wierzbica Górna – Zagwiździe

Trasa prowadzi dość dokładnie na południe, Część to asfalty ale zasadniczo drogami leśnymi. Zaliczam trzy kompleksy stawów – bez szału. Alternatywnie można startować z Wołczyna i drogą 13440 jest szybko (komfortowo). Zagwiździe trzeba koniecznie zaliczyć. To bardzo zadbana miejscowość (tytuł najpiękniejszej wioski województwa opolskiego). Główną atrakcją jest jednak pochodzący z 1802 roku zespół huty.

Trudno uwierzyć ale jeszcze trzydzieści lat temu odbywała się tu produkcja. Obecnie sam budynek huty jest mocno zdewastowany ale miejscowi miłośnicy historii zdołali uratować zespół kuźni. Dla mnie najciekawszy jest tu chyba układ całości. Wybudowano kanały na rzece, zainstalowano koła wodne napędzające prasy i noże. Zbudowano parę niskich budynków produkcyjnych, w jednym z nich mieści się muzeum. Popatrzmy na szkic.

Oprócz opisanego zabytku zaznaczyłem mostek i… wejście do parafialnego ogrodu botanicznego. Zacznę od mostka. Co widzicie na zdjęciu?

Może podpowiedź…

Tak, to jest lufa armatnia i kompleks co go zwiedzaliśmy okazuje się byłą fabryką militarną…

Ogród botaniczny w Zagwiździu

Z innej, dobrej, bajki jest za to 100 letni parafialny ogród botaniczny – rzecz niewielka (0,5 ha) ale dzięki wysiłkowi miejscowej społeczności naprawdę urokliwa – szczególnie podczas kwitnienia rododendronów.

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

Dalszą część wyjazdu opiszę w kolejnym tekście

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz3 B

Etap 2. Zagwiździe – Pokój

To najbardziej udany odcinek opisywanej trasy. Chodziło o to aby zahaczyć o ekologiczny użytek Jagienieckie Łąki a także odwiedzić historyczne stawy obok Winnej Góry (Pokoju).  Jak popatrzycie na przebieg drogi to już można podejrzewać, że będzie urokliwie. Łagodna falująca linia dowodzi, że to stary dukt. Z reguły są one o wiele sympatyczniejsze od prostych, na układzie kartezjańskim, szutrów wywalonych przez współczesnych leśników. Jak mogę wybieram te pierwsze.

Jadę sobie i nagle w środku lasu spotykam coś takiego.

Wilcza Buda

Wygląda to bardzo dziwnie. Od razu myślę sobie – karczma tu była? Ale tak daleko (na mapie w kółku) od ludzi? Później pogrzebałem i ma to swoją nazwę i barwną, historię. To Wilcza Buda – trzy legendy opowiadają alternatywne historie tej dwustuletniej, obecnie, ruiny.

Jagienieckie Łąki

Użytek ekologiczny okazał się łąką przypominającą inne – nieobowiązkowo.

Stawy Matyldy, Augusta, Olgi, Anny, Pauliny, Zofii, Fryderyka

Za to stawy – lekki opad szczęki. Zaczniemy od szkicu. Jak widać drogi, którą przyjechałem z północnego-zachodu nie ma na mapie OSM. Za to inne co są narysowane, w terenie nie istnieją.

Jedziemy szeroką drogą groblami miedzy stawami. Jeśli ktoś zna ścieżkę dydaktyczną w Krośnicach (moim zdaniem najfajniejszy kawałek w PK Dolina Baryczy) to tu jest po prostu jeszcze lepiej. Przed stawami są niebieskie tablice (czyli zakaz wstępu na teren obrębu hodowlanego). Wcześniej mam poważny dylemat (bo staram się przestrzegać prawa) –  ale droga jest logiczną kontynuacją tej z lasu i nie wiem czego, tak naprawdę, dotyczy zakaz. Pora na zdjęcia.

Po powrocie do domu piszę do Lasów Państwowych w Krogulnie  – dostaję odpowiedź dokładnie jak z tablicy. Gdy proszę o podanie mi dokładnego wyjaśnienia gdzie jest obręb hodowlany i dokładnej podstawy prawnej zabraniającej mi się poruszać po „eksterytorialnej” drodze korespondencja się urywa.

Muszę powiedzieć, że jeśli ktoś w Stobrawskim PK zacznie myśleć turystycznie i dogada się z LP, która przejęła te piękne stawy to może być to jeden z mocniejszych punktów oferty, szczególnie, że logicznie łączy się z tym co jest w bardzo bliskim Pokoju.

Pokój

Już rzut oka na mapę pokazuję, że to coś dziwnego. Wioska w środku lasów a układ taki dziwnie miejski.

I rzeczywiście Pokój ma historię niezwykłą od rezydencji książęcej po znany kurort. Zbyt dużo się tutaj działo aby w relacji rowerowej eskapady to streszczać. Jak się domyślacie bujny rozwój kończy się upadkiem w 1945 roku po którym niewiele z dawnej świetności zostało. Niedawno odrestaurowano pięknie ocalały kościół ewangelicki.

Pokój słynął z parku, przytoczę tu dłuższy opis ( http://www.parki.org.pl )

Wraz z koncepcją powstania osady zrodził się pomysł założenia parku. Twórcą tych planów był ogrodnik Websky, a następnie Wagner, Jeschke, Websky – junior. Obok placu zamkowego znajdował się ogród francuski, zaś za nim założony w latach 1780-90 park angielski. Ogród zaczynał się dziedzińcem wewnętrznym zawartym między dwoma skrzydłami oficyny, której część tylną i boczną wykorzystano na oranżerię i cieplarnię. Przedłużeniem dziedzińca były rabaty kwiatowe ozdobione rzeźbami, japoński parasol, kręgielnia oraz basen, huśtawka, karuzela, plac do strzelania, labirynt i teatr. Zakończenie ogrodu francuskiego stanowiła pięknie zaprojektowana budowla – salon herbaciany, postawiona na terenie otoczonym wodą. Salon jednak zaraz po ukończeniu budowy zawalił się i do historii przeszedł pod nazwą „ruina”. Park angielski wybudowany kilka lat później niż ogród francuski, rozpościerał się pomiędzy „ruiną”, a kompleksem stawów. Jego twórcą był Kloeber. Park składał się z dwóch części: „małej” położonej za salonem herbacianym oraz z części „dużej” obejmującej teren aż za kompleks stawów. Na jednym z licznych usypanych tutaj pagórków założono winnicę. Sprowadzono wówczas ponad 21 tysięcy sadzonek. Wraz z budową winnicy postawiono dom winoogrodnika, prasę winną, cieplarnię oraz wiele innych budowli m.in. pałac szwedzki, zamek na Winnej Górze, latarnię, przystań, ptaszarnię, świątynie i pomniki. W latach 1760-1767 założono trzy nowe stawy.

O ile z tej bogatej infrastruktury nie zostało prawie nic (poza „ruiną”, ta ma się dobrze) to przyroda… dała sobie radę. Nie prowadzi jej już ręka ogrodnika ale nie umniejsza to uroku tego miejsca.

I jeszcze dalsza część cytatu, ale teraz specjalnie to podkreślę

Stawy od początku pełniły wielorakie funkcje. Były miejscem rozrywki i rekreacji, udostępniano je wypoczywającym, którzy mogli pływać po nich kajakami i gondolami. Służyły do hodowli karpia oraz dawały zatrudnienie miejscowej ludności.

Jak się to ma do współczesnego, żałosnego zakazu wstępu i tablic,”naszej” w końcu, firmy jaką są Lasy Państwowe? Firmy, która tylko przejęła w swoje zarządzanie historyczne stawy…

Karłowice

Następnym istotnym punktem wycieczki były Karłowice. Z mapy wynikało mi, że trudno (ze względu na Budkowiczankę) jest się przebić przez lasy na zachód od Pokoju więc pojechałem asfaltem 13480. Dzisiaj, po przestudiowaniu map na geoportalu, wiem, że jest najprawdopodobniej urokliwa  i bardzo ciekawa alternatywa (przez kompleks stawów przy Budkowiczance). Kiedyś to sprawdzę i napiszę. Karłowice są warte odwiedzin przez …

…takie dęby rosnące przy drodze. Tak naprawdę o  Karłowicach należałoby napisać dłuższy tekst (wioska równie ciekawa i w jakimś sensie podobna do Zagwiździa – zostawię sobie to na przyszłość). Dalej pojechałem do Starych Kolni – zielonym rowerowym. Kolejna była Stobrawa. A tam poczułem się już prawie jak w domu.  Ten ostatni, nadodrzański, odcinek znacie z poprzednich tekstów.

Na zdjęciach  klimatyczne wały za Stobrawą a dalej (wariant 3 dojazdu do mostu) obok stopnia w Brzegu.

Zostało mi troszkę czasu, pojechałem jeszcze kawałek wzdłuż Odry w stronę Oławy (tego odcinka jakoś nigdy nie trafiłem). Razem wyszło 100 km jazdy i wrażeń na parę wyjazdów.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz2

Ogólna charakterystyka Stobrawskiego Parku krajobrazowego

Zanim przejdę do opisu trasy przyjrzyjmy się jeszcze Parkowi. Możemy wyróżnić trzy zasadnicze obszary.

Pierwszy to znane nam już Lasy Barucickie (do których będziemy jeszcze wracali) – mieszane lasy z pozostałościami starych liściastych lasów i paroma rezerwatami przez, które przepływa Smotrawa. Do tego bardzo ciekawe zabytki kultury materialnej (cokolwiek to znaczy).

Drugi obszar rozciąga się wzdłuż Odry i Nysy Kłodzkiej. Liczne starorzecza z bardzo bogatą roślinnością, trochę pozostałości lasów łęgowych, użytki ekologiczne. Piękne widoki i przestrzenie. Teren otwarty co bierzemy pod uwagę przy silnym wietrze czy ostrym słońcu.

Trzeci – zdecydowanie największy – to rozległe, przeważnie iglaste, gospodarcze lasy. Ale ponieważ przez obszar przepływa równoleżnikowo Stobrawa i jej liczne dopływy (Bogacica, Budkowiczanka, Brynica) to jest też sporo wodnych akcentów a także niewielkie ale bogate ekosystemy, które tam przetrwały. Stawy wzdłuż Budkowiczanki i okolicach Krogulna i  Pokoju, jakkolwiek zdecydowanie mniejsze od kompleksów Milickich czy Rudy Sułowskiej i Żmigrodzkiej, są imponujące. Do tego parę naprawdę ciekawych zabytków.

Wzdłuż Nysy Kłodzkiej i Odry

Tematem dzisiejszej wycieczki będzie drugi obszar czyli zasadniczo nad wodą. Startujemy z dworca w Lewinie Brzeskim, jedziemy następnie wzdłuż Nysy Kłodzkiej do Skorogoszczy gdzie „zaczyna” się park. W okolicach Mikolina przekroczymy Odrę i dalej już wzdłuż tej rzeki. Po drodze jeszcze pokonamy tytułową Stobrawę.

Lewin Brzeski

Dojazd z Wrocławia to tylko 42 min. Miasteczko bardzo zaskakuje na plus. Ładny zadbany ryneczek z paroma  intrygującymi „hasiorami” (rzeźby z odzysku).

Prawdziwa niespodzianka jednak nas czeka gdy przejeżdżamy przez tereny rekreacyjne leżące w trójkącie Nysy Kłodzkiej i Widawy Niemodlińskiej. Wpierw odwiedzamy Wzgórze Wodniaków, które okazuje się pewnego rodzaju interesującym torem do jazdy po drobnym, luźnym  grysie a później jest już nadwodny teren wypoczynkowy.

Aby zakończyć temat Lewina to wrzucę jeszcze mapę terenu – niebieskimi kropeczkami zaznaczone są komfortowe, asfaltowe ścieżki rowerowe. Razem jest pewnie parę kilometrów. Dodając do tego odcinki szutrowe wychodzi całkiem niezła opcja na wycieczkę z maluchami.

Teraz musimy dojechać i przekroczyć Odrę. Pierwszy odcinek (przerywana niebieska) jest bardzo fajny biegnie nim w terenie szlak Via Regia (pielgrzymkowy) i czerwony rowerowy, w Skorogoszczy trzeba kierować się na Mikolin i jeśli ktoś nie lubi asfaltów to czeka go dość zarośnięty wał (ale bez tragedii) – zaznaczyłem przerywaną czerwoną. Później jest bardzo dobrze.  To co obwiodłem kółkiem możecie sobie darować – miałem nadzieję, że uda się tutaj pokonać rzekę przez stopień wodny Zawada (miejscowe języki mówiły, że się da). Ale były, jak często, kłódki. Musieliśmy jeszcze przenosić rowery przez spory rów z wodą.

Użytek ekologiczny Gęsi Staw

Pomysł na przekroczenie Odry na stopniu Zawada nie wziął się znikąd. Po drugiej stronie jest użytek ekologiczny Gęsi Staw. To jeden z ośmiu takich na terenie Parku, ale chyba najbardziej znany.  Mamy tutaj urokliwe, gęsto porośnięte, starorzecze rzeki Odry wraz z przyległymi zabagnieniami położone przy wale przeciwpowodziowym na południe od Wielopola. Występują chronione gatunki roślin wodnych i zwierząt. Można nawet trafić na kanię rudą.  Łatwego dostępu do stawu na mapie niby nie ma ale w terenie znalazłem dość wygodną ścieżkę po aucie. Ostatnie kilkadziesiąt metrów to już trzeba się przedzierać.

Teraz chcemy trzymać się jak najbliżej Odry. Na początku, przy  Popielowskiej Kolonii, nie ma takiej możliwości ale od jazu przy ujściu Nysy do Odry zaczyna się kolejny odcinek. Na tyle piękny, że warto tylko dla niego przyjechać.

Śluza stopnia wodnego „Ujście Nysy”

Nysa Kłodzka i Odra już razem.

Droga po łąkach nad Odrą przed Stobrawą

Rzeka Stobrawa – niedaleko od ujścia do Odry.

Dalszą część trasy miała być analogiczna do tej z pierwszego odcinka sagi o Stobrawskim PK. Ale troszkę poganiał nas czas i skorzystaliśmy z drogi wojewódzkiej 457. Dzięki temu zameldowaliśmy się o właściwej porze na dworcu w Brzegu.

Podsumowanie

Wyszło nam niecałe 60 km w większości po dość zarośniętym terenie i drogach gruntowych. Duże przestrzenie, kontakt z przyrodą. Mało ludzi. Bardzo fajna trasa.

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz1

Może tego jasno nie napisałem ale blog, który prowadzę dotyczy Dolnego Ślaska. Z drugiej strony dział „rowery” poświęcony jest w dużej mierze krótkim „lokalnym” wypadom z Wrocławia. A ponieważ przy podziale administracyjnym kraju ustawodawca wykroił z Krainy Ślaskiej (i tej Dolno i Górnośląskiej)  województwo opolskie to mamy paradoksalną sytuację gdy, od zawsze związane z Wrocławiem, okolice Brzegu są już poza oficjalnym obrębem naszego województwa. O ile dla instytucji zajmujących się promocją Dolnego Ślaska jest to granica nie do przejścia to ja się tym nie będę przejmował i rezygnował z tych kilkudziesięciu dodatkowych kilometrów na wschód od Wrocławia. Szczególnie, że naprawdę warto je poznawać.

Stobrawski Park Krajobrazowy

Popatrzmy na mapę Parków Krajobrazowych w naszej części Polski. Wrocław jest w środku.

Jak widać w pobliżu miasta mamy w zasadzie dwa duże Parki Krajobrazowe – Doliny Baryczy (ogólnie znany i uznany) i Stobrawski. O ile pierwszy to już produkt turystyczny (liczne szlaki, promocja, obiekty i zaplecze  turystyczne, spływy, budowane ścieżki rowerowe, sporo odwiedzających) to w drugim, mam wrażenie naprawdę niewiele się dzieje. I wcale nie twierdzę, że to źle. O paradoksie ten drugi, w tej „propagowanej” przez nas  formule liniowej (czyli PKP + rower), jest też zdecydowanie łatwiej dostępny dla wrocławian.

Nie tylko porównanie ilości wygodnych punktów startowych wypada zdecydowanie na korzyść Stobrawskiego, podobnie jest z czasem dojazdu. W Brzegu możemy być  już w 30 min, Lewin Brzeski 40 min, a najdalsze Wierzbice Górne (trasa po osi)  to 90 min. Co do atrakcyjności… to ocenicie to sami! W paru odcinkach (4-5) opiszę ten troszkę zapominany region.

Trasa 1. Lipki – Brzeg. Lasy Barucickie.

Pierwsza „narzucająca” się koncepcja. Lipki to tylko 25 min jazdy pociągiem. Ze stacji do jazu nad Odrą pozwalającego na przekroczenie drogi jest szybki i pusty asfalt. Dalej mamy piękny las gradowy na obszarze Natura 2000. A w nim jak już pisałem  pozostałości ślężańsko-słowiańskiego Ryczyna. To byłby pierwszy etap z trzech na które możemy podzielić  trasę.

Dzień jest chmurzasty. Jaz Lipki po remoncie.

W dodatku natrafiamy na inwazję…

Kiedyś takie okazałe Winniczki zbierałem (tak się mówiło – zbieranie a nie łapanie) dorabiając tak do kieszonkowego. Teraz staramy się ich nie rozjechać. Po paru kilometrach zostawiamy za sobą ślimaki, kawałek wiejskim asfaltem i jesteśmy u wrót naszego dzisiejszego, głównego celu.

Lasy Barucickie – obszar Natura 2000

Etap 2 będzie przebiegał przez duże kompleksy leśne, głównie tytułowe Lasy Barucickie. To bardzo cenne przyrodniczo ekosystemy, włączone do Europejskiego Systemu Natura 2000. Zasadniczo mamy tu normalną gospodarkę leśną (czyli to uprawy leśne) z wysokimi drzewami iglastymi. Są jednak liczne, duże fragmenty naturalnych, starszych, liściastych lasów, z niektórych utworzono rezerwaty. Największy z nich to rezerwat Barucice (dzisiejsza trasa będzie przez niego przebiegała). Na początku wybieramy sobie bardzo kameralną ścieżkę, później jest bardziej oficjalnie.

Przecinamy drogę krajową 39 i znów wpadamy w kilometry lasu.

Uroczysko Lisie Łąki

Po drodze zaplanowałem ekologiczny użytek Uroczysko Lisie Łąki. Jest tutaj wytyczony szlak biegowy (także narciarski) z pobliskiej wioski oraz zrobiona infrastruktura turystyczna. Spotykamy pierwszą dzisiaj dwójkę ludzi.

Z lasów wyjeżdżamy obok Stobrawy (przez, która przepływa Stobrawa). Czeka nas trzeci, bardzo efektowny, odcinek po wałach rzecznych (z których czasem zbaczamy na starorzecza).

Pierwsze małe kółeczko na tracku wiąże się z takimi zdjęciami.

Próbujemy zgadnąć co to za roślinki:

– (kwiaty) przypominają kaczeńce

– na pewno nie, to chyba grążele

– grążele to na 100% nie są…

W domu sprawdzamy, że to grzybieńczyk wodny. Ale pojawia się problem, w wykazie roślin chronionych występujących w Parku (lista 19 szt), grzybieńczyka nie ma.  Czuję się prawie jak odkrywca okapi – piszę list do parkowego specjalisty. Odpowiedź mnie rozczarowuje – znają to stanowisko od 3 lat – tylko zapomnieli zaktualizować spis na stronie. Na szczęście trasa powrotna do Brzegu nikogo nie rozczaruje. Razem wyszło nam 65 km. W większości leśne drogi, sporo szutrów ale też piaski i odcinki zarośnięte.

Podsumowanie.

Lasy Barucickie warte są jeszcze co najmniej dwóch wycieczek  Popatrzmy teraz na mapę – widać, że ledwo liznęliśmy Stobrawski Park Krajobrazowy. Najlepsze, że pozostałe fragmenty są mocno odmienne.