Ścieżka przyrodnicza Stawy Krośnickie

Ścieżka przyrodnicza Stawy Krośnickie to moim zdaniem najefektowniejszy „oficjalny” szlak w całej Dolinie Baryczy. Zdecydowana większość z 9 km trasy biegnie wzdłuż stawów, do tego na sporym  odcinku mamy stawy po obu stronach naszej drogi.  Jak dodamy do tego różne kierunki względem słońca,  zmienność wyglądu i charakteru stawów to wychodzi pełna pula wrażeń estetycznych.

Ścieżkę można oczywiście pokonać pieszo ale… rower najlepszy! Jest na tyle ładnie, że można pokusić się o dwa kółka (w obu kierunkach). Zaznaczyłem najbardziej oczywiste wjazdy, dobre są też z Czatkowic i Dąbrowy. Krośnice są o tyle warte polecenia, że można wycieczkę rozszerzyć o inne atrakcje.

Ścieżka jesienią

To najlepszy czas na wycieczkę. Stawy są mocno zarośnięte, niektóre jeszcze pełne, w innych wody niewiele lub pusto. Do tego pokolorowane drzewa. Ludzi prawie nie ma – sezon się skończył. Poniżej trochę zdjęć sprzed dwóch dni (dokładnie połowa października).

Na początek staw Czarny Las

Na stawie Granicznym już tylko wspomnienie

Za to staw Lipsk ma się całkiem dobrze

Duży Wrzosowy przypomina rzekę (prowadzi wody sąsiadów)…

Sąsiedni Chełm ciągle efektowny.

No i koniecznie trzeba pokazać „drzewka” na groblach.

Jakkolwiek Stawy Krośnickie zawsze warto odwiedzić (oczywiście jak są napełnione) to podczas spuszczania możemy trafić na jedyne w swoim charakterze klimaty.

Historie wołowskie cz5

Wołowski  patchwork z unikatem na skalę światową

Ściśle biorąc to sklejaniec żmigrodzko – wołowski. Ale część wołowska była dominująca (a jeszcze jestem akurat przy sadze wokół tej gminy). Stąd ten tytuł i kwalifikacja. Trasa jest o tyle ciekawa, że wykorzystaliśmy 5 istniejących, oznakowanych w terenie, szlaków rowerowych plus jedna ścieżka.

Chciałem sprawdzić parę rzeczy:

• dziwny gruszkowaty twór na mapie na zachód od Żmigrodu
• niewielką zieloną pętlę „Wzgórza Wińskie”, o której czytałem
• czarny łącznik
• zajrzeć do Godzięcina
• przyjrzeć się ścieżce rowerowej do Brzegu Dolnego

Po powiększeniu mapy gruszkowaty twór okazał się elementem infrastruktury kolejowej do złudzenia przypominającej zabawkowy tor jaki miałem przed laty.

1.Tor Doświadczalny Instytutu Kolejnictwa w Węglewie

Podpis ujawnił jednak poważniejszy charakter tej „zabawki” to kolejowy tor doświadczalny. Doczytałem, że jeden z ośmiu na świecie!

Tor ma charakter badawczy i doświadczalny, służy przede wszystkim testom trwałości i niezawodności pojazdów, systemów, nawierzchni i urządzeń kolejowych.

Bardzo ciekawa jest historia powstania obiektu, od pierwszych studialnych prac do otwarcia minęło około… 45 lat. Zrealizowano go zresztą, po licznych perturbacjach, w mocno okrojonej formie w 1997 roku.

Nigdy czegoś takiego nie widziałem (szczególnie, że obiektów jest mniej niż miejsc występowania gejzerów na świecie). Musieliśmy więc go „zwiedzić”. I od tego zaczęła się nasza trasa – z Żmigrodu do Węglewa jest blisko czerwonym i czarnym szlakiem rowerowym. Tor wygląda całkiem interesująco, jest nawet duży odcinek przypominający stację.  Dotarliśmy tam ścieżką  w pobliżu suwnicy – nie ma zakazu wejścia – jakkolwiek całość jest monitorowana. Na miejscu mogliśmy podziwiać nowe pociągi Pesy. Na całym torze przejazdy są bezkolizyjne i w czasie prób z wiaduktów można podziwiać mknący (ciągle ten sam) skład. Pętla ma blisko 8 km a maksymalnie można rozwinąć 160 km dawałoby to powtórkę co 3 min.

Pierwszy punkt programu został odhaczony.

2.Pętla rowerowa „Wzgórza Wińskie”

Następnym będzie trasa „Wzgórza Wińskie”. Dojazd (czerwonym do Aleksandrowic) i północny odcinek szlaku biegnie pustymi asfaltami bez różnic wysokości. Ciekawiej robi się po wjechaniu w las.

Jedziemy leśnym szutrem ale takim co go nie lubię (kamienie tylko trochę mniejsze od tłucznia kolejowego), są zmiany wysokości, droga raczej prosta.

Zieloną pętlę kończymy całkiem interesującym zjazdem do Staszowic (darowując sobie polny kawałek do Aleksandrowic).  Prawdę powiedziawszy trochę mnie ta trasa rozczarowała (szczególnie przy oficjalnych recenzjach sporo obiecujących) bo nawet ten odcinek w lesie nie jest jakoś wybitny. Ale żeby nie wylać dziecka z kąpielą  na szybko wyrysowałem przejazd innymi dostępnymi tam ścieżkami. Wyszła mi pętelka 15 km z deniwelacją 250 m. Jak się przyjrzeć profilowi wysokości to chyba mogą być tam całkiem fajne fragmenty. Kiedyś, przy okazji to sprawdzę.

3. Czarny Szlak rowerowy

Lekkie „zielone” rozczarowanie minęło na czarnym łączniku. Uwielbiam takie „znikające” trasy! Pierwsza połowa, z jakiś powodów, omijana jest przez maszyny rolnicze. Skutki widać na zdjęciach.

Dalej był niewielki fragment żółtej pętli „Wołowskie Krajobrazy”. To mój ulubiony kawałek,  ale ponieważ opisałem to we wcześniejszym tekście to nie będę się powtarzał. W Mikorzycach opuszczamy żółte znaczki kierując się na Godzięcin.

4.Godzięcin

Ta sympatyczna wioska jest laureatem w konkursie na najpiękniejszą wioskę Dolnego Śląska, specjalizując się w „owadach” i organizując cykliczne imprezy pszczelarskie (jest też tam ścieżka dydaktyczna poświęcona skrzydlatym pomocnikom). Nas zainteresowały pozostałości z XIX wiecznych założeń parkowych zbudowanego wtedy pałacu (a w szczególności stawy). Wioska wspomina o  7 malowniczych stawach. Odwiedziliśmy 4 z nich. Szczególnie dwa (na zdjęciach pierwsze) są naprawdę warte uwagi. Położone wśród wysokich drzew z alejkami spacerowymi i ławkami, z ciemną „głęboką” tonią mają jakiś niezwykły klimat.

Z Godzięcina pozostał nam tylko skok do Brzegu Dolnego, na mapie spora część drogi ma zaznaczoną ścieżkę rowerową. Część to po prostu wydzielony ciągłą linią fragment asfaltu, bliżej miasta ścieżka biegnie poboczem i jest wybrukowana. Razem to pewnie z 6 km i służy bezpiecznej codziennej komunikacji mieszkańców. Widać, że nie tylko Wrocław rozwija taką infrastrukturę.

Wykład wygłoszony podczas Jarmarku Jadwiżańskiego w 2018 roku.

Zioła na Dolnym Śląsku

Barbara Jakimowicz-Klein

Motywem przewodnim tegorocznego Jarmarku Jadwiżańskiego w Zamku w Leśnicy były zioła. Od wieków przyprawiano nimi jedzenie – dla smaku i zdrowia, a także dla konserwacji. Od wieków też wprzęgnięto zioła w służbę urody i podtrzymywania młodości. Odgrywały ogromną rolę w medycynie starożytnych Greków i Rzymian oraz we wszystkich cywilizacjach starożytności i wieków średnich.

Zioła w kulturze Słowian

Nie ulega wątpliwości, że zbieractwo było jednym z najstarszych sposobów zdobywania pożywienia przez człowieka. Uprawianie tego rodzaju zajęć jest jednak w materiałach archeologicznych z najstarszych epok z natury rzeczy słabo czytelne. Zdecydowanie więcej wiadomo jest – dzięki badaniom archeologicznym i interdyscyplinarnym – na temat zbieractwa w okresie wczesnego średniowiecza i średniowiecza. Zbieranie owoców runa leśnego, a także roślin dziko rosnących na łąkach, w miedzach, lasach odgrywało znaczącą rolę w uzupełnianiu pożywienia oraz w lecznictwie ludności słowiańskiej.

Zioła uprawiane

Źródła archeologiczne z terenu Dolnego Śląska dostarczają nam nasion nie tylko roślin dziko rosnących, ale również uprawianych. W słowiańskich przydomowych ogródkach uprawiane były takie rośliny, jak koper ogrodowy, kminek zwyczajny, kolendra siewna, chmiel zwyczajny, chociaż nie brakowało też chmielu dziko rosnącego. Prawdziwym zagłębiem były rośliny zdatnie do użycia jako przyprawy, a rosnące i wtedy, i dziś na łąkach i w lasach.

Zioła w kulturze Słowian

Zioła i rośliny dziko rosnące

Zbieractwo stosowane było przez Słowian według odwiecznej znajomości przyrody – zbierano wszystko, co nadawało się do spożycia, m.in. owoce dziko rosnących drzew owocowych: gruszy i jabłoni, orzechy laskowe. Gromadzono owoce tarniny, maliny, jeżyny. W okresach głodu jadano zmieloną korę brzozową i tłuczoną korę dębów. Żywiono się bielą brzóz, sosen, osin. Wykorzystywano sok brzóz i klonów.

Ludność słowiańska zbierała różne gatunki jagód, jak: borówki, poziomki, czarne jagody, żurawiny. Dla uzupełnienia pożywienia zbierano także zioła: różne gatunki szczawiu, łodygi i liście barszczu, różne gatunki komosy, rdestu, pokrzywy w celach leczniczych, a także w kuchni – przygotowywano z nich zupy, surówki, a także pokarm dla zwierzyny. Znane były jako przysmak kłącza komosy białej oraz jej liście, na których przyrządzono zielone polewki zwane szpinakami. Zieloną polewkę o wonnym zapachu i odurzającym działaniu otrzymywano z owoców i łodygi barszczu zwyczajnego.

Gromadzono orzech wodny tzw. kotewki – rosną w grodach Ryczyńskich k. Oławy. Zbierano dziki chmiel (znany był też chmiel uprawiany w ogrodach) jako przyprawę do piwa i miodu pitnego. W wykopaliskach znane są też pestki derenia, zawierające dużo tłustego oleju, co jest wskazówką, że dla uzyskania go gromadzono owoce tej rosnącej w lesie rośliny. Oleju używano do oświetlania.

W celach leczniczych używano owoce czeremchy, dziurawiec, miętę, lipę, rumianek, kwiat i owoce dzikiego bzu, nasiona lnu, owoce głogu. Skrzypu używano do herbatek. Konsumowano na pewno korzenie różnych, dziko rosnących roślin. W materiale paleobotanicznym znajdowane są nasiona dzikiej marchwi. Zbierano i hodowano rośliny dodające potrawom smaku i posiadające właściwości bakteriobójcze, stosując je zwłaszcza dla zabicia smaku i woni niezbyt świeżych mięs. Były to: dziki koper, dziki czosnek, kolendra, gorczyca, mięta, kminek, jałowiec.

Na wielu dolnośląskich stanowiskach, w tym także w starszych fazach wczesnego średniowiecza, potwierdzone zostało celowe gromadzenie także innych naturalnych płodów roślinnych, np. bzu czarnego i żołędzi.

Lecznicze i magiczne właściwości ziół i roślin dziko rosnących

Przez wieki leczenie ziołami traktowano niemal jak czary. Już sam fakt, że roślinami rosnącymi tuż obok ludzi i najczęściej wyglądającymi dość niepozornie, można było leczyć mnóstwo dolegliwości, u wielu osób wywoływało podejrzenie o konszachty z siłami nieczystymi. To przekonanie potęgował jeszcze fakt, że zielarze chronili swoją wiedzę, wtajemniczając w nią tylko wybranych. Nie bez powodu więc traktowano ich jak czarowników. W średniowieczu wiele zielarek spłonęło na stosach, bo podejrzewano je o czary i kontakty z diabłem. Wielu roślinom przypisywano właściwości magiczne. Pełniły ważną rolę m.in. w magii ochronnej i miłosnej.

Zioła w kuchni klasztornej

Od wczesnego średniowiecza w zakonach rozwijano wiedzę o właściwościach zdrowotnych roślin. Przy klasztorach powstawały szpitale i dlatego przodowały w ziołolecznictwie, wykształcił się tam też zwyczaj uprawiania ziół w ogrodach zwanych wirydarzami. Ustne podania o ziołach i roślinach leczniczych były skrzętnie zapisywane przez mnichów i mniszki, jedną z nich była słynna przeorysza Hildegarda z Bingen, która napisała „Naturalne dzieje roślin leczniczych”. Opisała m.in. wartość przyprawową i leczniczą kolendry, lubczyku, majeranku, melisy, cząbru, hyzopu.

W XII wieku, żona księcia śląskiego Henryka Brodatego – Jadwiga, założyła dla cysterek klasztor w Trzebnicy. Podczas pobytu w Kitzingen święta Jadwiga nabyła umiejętność uprawy w ogrodzie ziół leczniczych do sporządzania maści, plastrów, nalewek. Wiele ziół uprawiano w trzebnickim przyklasztornym ogrodzie zielnym. Jeszcze w XIX wieku w górzystych okolicach Śląska stosowano na rany „balsam św. Jadwigi”, sporządzony z ziół leczniczych według przepisów księżnej, jak to głosiła tradycja ludowa.

Od wieków mnisi i mniszki słynęli także z wysublimowanego kulinarnego gustu. W ogrodach przyklasztornych uprawili m.in. pietruszkę, koper, chmiel, miętę pieprzową, gorczycę i chrzan. Zioła te stosowane były jako przyprawy w średniowiecznej kuchni. Nie mogło w niej zabraknąć szałwii, bowiem – jak czytamy w średniowiecznej rozprawie – „Przeznaczeniem szałwii jest uczynić człowieka nieśmiertelnym”.

Laboranci – karkonoscy poszukiwacze ziół

Karkonosze od lat były rajem dla zbieraczy ziół. Z początkiem zeszłego tysiąclecia w Karkonoszach i Górach Izerskich pojawili się poszukiwacze skarbów – Walonowie, przybysze z zachodniej Europy. Legenda głosi, że poszukiwali magicznego korzenia mandragory. Mandragorę otacza wiele prastarych legend o mistycznym zabarwieniu. Jej używanie wiąże się z siłami magicznymi i czarną magią. Z jednej strono obdarzano ją wielkim szacunkiem, z drugiej – bardzo się jej obawiano. Kto go wziął do domu jako przynoszący szczęście, ten pozbawiał się wszelkich trosk, bo on zapewniał mu bogactwo i dobrobyt. Z kawałków korzenia przygotowywano odurzające napoje miłosne.

Zarówno Walonowie, jak i miejscowi zielarze – karkonoscy laboranci – jednocześnie poszukiwali zarówno bogactw mineralnych, jak i leczniczych roślin. Dzisiaj na nowo odkrywamy dorobek laborantów. Kim byli? W 1622 r. lub 1623 r., w Karpaczu osiadła grupa protestanckich uchodźców religijnych z Czech. Był wśród nich Georg Werner, pochodzący z Kłodzka aptekarz, który miał dać początek karkonoskiemu ośrodkowi laborantów, a zielarską wiedzę przekazał synowi. Karkonoscy laboranci obrali sobie za patrona mitycznego władcę Karkonoszy – Ducha Gór i jego podobiznami ozdabiali zielarskie kramy.

Laboranci pozostawili nam receptury na nalewki, eliksiry i wina ziołowe. W swoich specyfikach wykorzystywali prawie 100 różnych korzeni, kilka rodzajów drewna, kilkadziesiąt rodzajów jagód, kwiatów i nasion. Masowo zbierali podbiał, arnikę górską, goryczkę, lilię złotogłów, kozłek lekarski, dziewięćsiły bezłodygowe, korzenie kokoryczka wonnego. Liczba leków, które wytwarzali dochodziła do 200. Sporządzaniem medykamentów z ziół, machów i jagód, których kłącza, liście i owoce są od wieków zbierane i wykorzystywane przez zielarzy, zajmowali się do XIX wieku. To np. rzeżucha leśna, której zbierane wiosną kwiatki świetnie pasują do sałatek.

Nawiązaniem do ponad 200-letniej tradycji regionu w zakresie produkcji likierów typu Staniszowskiego jest dzisiaj Likier Karkonoski. Zawiera wyciągi z 36 ziół i owoców leśnych, w tym około 10% soku z jagód (borówek czarnych). Nalewkową tradycję w sposób profesjonalny odtworzył współczesny laborant, chemik, przewodnik turystyczny górski sudecki i samozwańczy mnich z Borowic koło Karpacza – Tomasz Łuszpiński.

Zioła w kuchni domowej i gastronomii

Zioła i rośliny dziko rosnące przeżywają dzisiaj renesans zarówno w kuchni domowej, jak i w gastronomii. Są także komponentem bardzo często występującym w produktach regionalnych, tradycyjnych i lokalnych. Więcej informacji na ten temat znajdziecie na stronie szlaku kulinarnego Smaki Dolnego Śląska.

Historie wołowskie cz4

Leśne Wydmy – zielony szlak rowerowy

Ten szlak pełni niejako podwójną funkcję:  to łącznik Wołowa z niebieskim szlakiem Odry (można też nim wjechać na pętlę „Wołowskie Krajobrazy”) a jednocześnie ma być ciekawym „górskim” wyzwaniem. I powiem szczerze, że ten kompromis jest niepotrzebny. Popatrzmy na mapę.

Asfaltówkę 340 od Wołowa  traktujemy jako zło konieczne, środkowy zaznaczony fragment to jest trasa, którą chcę opisać. Ostatni  odcinek to dość nudna dojazdówka w okolice Tarchalic – wpierw szutrowa, od Dębna asfaltowa. To jest właśnie ten, nie do końca trafiony kompromis – najlepszy odcinek mógłby być celem samym w sobie. Ba widziałbym tam nawet pełną leśną pętlę, do której prowadziłyby łączniki.

Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy

Pomijając wspomnianą asfaltówkę to trasa w całości leży na terenie Parku.

Co to są „Leśne Wydmy”?

Nazwa „Leśne Wydmy” jest 100% trafna, to obszar wydm śródlądowych, o których wcześniej już napisałem (tu). Popatrzmy jak to wygląda. Na przenikających się warstwach (topograficznej i Lidar) wyrysowałem przebieg szlaku.

Patrząc na przebieg szlaku, na tak spreparowanej mapie, łatwo dojść do wniosku, że został on poprowadzony dość litościwie. Mimo tego (a nawet dlatego) jest niezwykle sympatyczny. Jest sporo podjazdów i zjazdów, trasa jest płynna i niezbyt trudna. Do tego zmienny krajobraz w polu widzenia – niewielkie, czasem dość strome, pagórki dają wrażenie jazdy w górach. Kolejną zaletą jest piękny liściasty (dębowy) las rosnący w pobliżu Dębna.

Należy zauważyć, że po drugiej stronie szosy też są podobne tereny (np w okolicy Wydmisk). Mam plan, że przejadę kiedyś bardzo dokładnie te wszystkie ścieżki i opracuję sobie autorską pełną pętelkę. Ponieważ niektóre miejsca są mocno piaszczyste i strome to marzy mi się zrobić to na fatbike (którego jeszcze nie mam).

Przy recenzji szlaku „Wołowskich Krajobrazów” narzekałem na słabość oznaczeń. Tu jest prawie dobrze ( tylko w jednym miejscu nie było oznaczenia zjazdu w lewo).

Reasumując.

Szlak „Leśne Wydmy”, w tej części od której wzięła się jego nazwa, jest prawdziwą perełką.

Polecam.

Historie wołowskie cz3

Wołowskie Krajobrazy – żółta pętla rowerowa

Dzisiaj na tapetę wezmę główny szlak rowerowy Gminy.  Takich reprezentacyjnych szlaków na Dolnym Śląsku trochę jest – choćby, też żółty, wokół Środy Śląskiej, zielony – Twardogóry, niebieski – Świebodzic, czerwony – Ziębic (ale też  Ząbkowic), czy zielony – Miękini.  Nawet myślałem o zrobieniu rankingu w tej kategorii. Łączy je z reguły chęć pokazania wszystkich najciekawszych miejsc gminy i przeglądowy charakter, ograniczony terytorialnie, lokalny charakter, zawsze są to pętle (no to raczej oczywiste). Długości to 30 – 70 km. Możemy traktować je jako swoiste wizytówki rowerowej polityki gmin.

Z tego punktu widzenia przyjrzymy się tytułowej pętli.

Ogólna charakterystyka szlaku „Wołowskie Krajobrazy”

Zaczniemy od statystyk. 57 km długości i łączne przewyższenie 500 m. Nazwa szlaku dobrze oddaje charakter trasy. Wyróżniłbym trzy, różne w charakterze fragmenty.

Południowa część, dość płaska, zasadniczo wśród pól. Dominują asfalty i komfortowe szutry, jest parę ruchliwych skrzyżowań. Dla mnie, mimo sakralnych zabytków Krzydliny Małej, to najmniej ciekawa część.

Odcinek północno-wschodni. Początkowo przebiega leśnym duktami, następnie kameralnymi asfaltami. Wielkim plusem jest zróżnicowanie wysokościowe. I chodzi nie tylko o lekkie podjazdy i zjazdy ale też piękne widoki na pofałdowany teren. Od Stęszewa wjeżdżamy w teren zapominając o asfaltach (a nawet szutrach) aż do Starego Wołowa. To będzie gdzieś koło 10 km przepięknej jazdy. Ocena całego fragmentu – jest znakomity!

Część zachodnia szlaku prowadzi przez Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy. To chyba największy skarb ziemi wołowskiej z dwoma pięknymi stawami i rezerwatem Uroczysko Wrzosy. Jedziemy tutaj w większości piaszczystymi duktami w wysokim lesie, jest sporo ciekawych podjazdów i zjazdów. Z Parku wyjeżdżamy w okolicach Krzydliny Małej kończąc trzecią część.

Łyżka dziegciu – oznakowanie i aktualność

Aby mieć to za sobą zacznę od  Łososiowic. Jak już jeżdżę oficjalnymi szlakami to staram się nie korzystać z tracków i w części południowej jest słabo, parę razy bez spojrzenia w tel nie dało rady, bo oznakowania brak. Najgorzej było za Łososiowicami (jadąc przeciwnie do wskazówek zegara). Jest tam nawet oznakowanie, dojeżdżamy do łąki, jest płot z bramą i napis, że to teren prywatny, bez przejazdu. Na mapie zaznaczyłem to krzyżykiem. Trzeba szukać objazdu, co nie jest oczywiste.

Koniec końców po paru zanikających drogach wróciłem do asfaltu i pojechałem zgodnie ze strzałką. Co ciekawe na mapieszlaków.eu znalazłem alternatywny, lepszy przebieg tego odcinka. Ale chyba nie ma tego w terenie – bo widać, że zrobiłem tam wycof. Nie wiem czy to jest autorska modyfikacja autorów strony internetowej (raczej wątpię) czy jakiś nowa aktualizacja (bo nie ma tego w wołowskich materiałach). W każdym razie rekomenduję tę modyfikację.

Jeszcze poznęcam się nad oznakowaniem. Część to stary żółty rowerek.

Ale gdzieś od Uskorza Wielkiego pojawiły się…

Pewnie pomyśleliście sobie, że teraz żółty będzie po prostu numerem 5. Ale nie, później jechałem 14, gdzieś dalej 1 i chyba 2. Być może wdrażany jest jakiś nowy odcinkowy system oznaczeń (???). Nigdzie nie znalazłem nic na ten temat. Chaos. Podsumowując jest wiele miejsc gdzie trudno jechać według oznaczeń w terenie i proponuję przygotować sobie gpx. Jak na gminę co tak podkreśla swoją politykę rowerową (i rzeczywiście dużo robi) ten reprezentacyjny szlak od strony oznaczeń w terenie wypada słabo. Ale na szczęście trasa, mimo tej niedogodności, absolutnie warta jest zaliczenia.

Skrócona recenzja trasy „Wołowskie Krajobrazy”

Jadąc z Wrocławia pociągiem najlepiej jest zacząć w Łososiowicach, samochodem zresztą też gdzieś w pobliżu. Pierwszy, południowy fragment pominę – jest po prostu normalnie. Trochę rozległych pól i wygodnych szutrów, trochę ruchliwszych skrzyżowań. Może być, ale bez szału. A ponieważ wcześniej pisałem już trochę (i to nie tylko ostatnio https://travel.jurewicz.eu/matematyka-w-parku-krajobrazowym-doliny-jezierzycy/ ) o Parku Krajobrazowym Doliny Jezierzycy to dzisiaj relację skupię się na odcinku Uskorz Wielki – Stary Wołów.

Wspominałem o leśnych odcinkach otwierających ten fragment. Na początek jest bardzo klimatycznie.

Dalej są te częściowo otwarte przestrzenie ze zróżnicowaniem wysokościowym. Poniżej mamy „wołowskie krajobrazy” na odcinku Siodłkowice – Stęszew

Później był przepiękny, terenowy fragment gdzie cisnąłem ile się dało i nie miałem ochoty zatrzymywać się na fotoprzerwy. Po drodze mały pstryk w Żychlinie.

A większa refleksja przyszła dopiero w Golinie… i to refleksja, że ho ho. Piękny, kameralny (tak, to dobre słowo) ośrodek. Na mapce – trzy domki na półwyspach, czwarty na wyspie w pełnym odosobnieniu, i jeszcze parę obok.

Jak widzicie całość jest sympatyczna, domki w bardzo dobrym standardzie i akceptowalnej cenie (8 osób około 300 zł/dobę). Funkcjonariusze Służby Więziennej mają sporą zniżkę bo ośrodek został wydzielony z tej struktury, chyba można czuć się tutaj bardzo bezpiecznie?

Bez dwóch zdań miejsce warte zapamiętania bo to znakomity punkt wypadowy dla rowerzystów (no i wędkarzy, w pobliżu są stawy komercyjne)

Za Goliną skończę relację bo  Park Krajobrazowy Dolny Jezierzycy już wcześniej opisywałem a wrócę jeszcze – choćby przy okazji opisywania zielonego szlaku rowerowego przez Dębno. Z samej Goliny do Starego Wołowa mamy jeszcze klimatyczny dojazd.

Podsumowanie

Może to zabrzmi paradoksalnie ale o wartości szlaku „Wołowskie Krajobrazy” decyduje właśnie ta obszerna część północno-wschodnia. Większość rowerzystów będzie miała tutaj najwięcej radochy.  Równie mocny, choć inny w charakterze jest odcinek w Parku.

Historie wołowskie cz2

Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy

Dzisiejszą relację (i trasę) zadedykuję  romantykom, dociekliwym, ciekawskim i maniakom. A ponieważ to w zasadzie kontynuacja poprzedniego „historycznego” tekstu to zacznę podobnie. Czyli od środka.

Wygląda to podobnie do współczesnych umocnień brzegów rzecznych tyle, że to okrąg w widłach rzecznych. W dodatku całkiem spory okrąg bo długość wałów to 500 m. Na mapie wygląda to tak.

Grodzisko w Kretowicach

Tutaj wyraźnie widać, że to właściwie dwa obiekty.  W źródłach, no właśnie tu pojawia się problem, prosto dostępne są w zasadzie tylko dwie wersje nie do końca zgadzające się ze sobą. Ta której bardziej bym ufał (oficjalna strona dzpk) mówi:

Grodzisko w Kretowicach ulokowano w rozwidleniu rzek Juszki i Jezierzycy. Sporych rozmiarów założenie składa się z dwóch kolistych członów. Pierwszy z nich datowany na okres halsztacki rozciąga się na powierzchni ok. 2,2 ha. W VIII wieku był ponownie zasiedlony. Gród otoczono wówczas wałem ziemnym i dobudowano drugi człon od południowego wschodu. Jest on mniejszy i niżej obwałowany. Gród w Kretowicach uważany jest za najbardziej na północ wysuniętą osadę Ślężan.

Nie zgadzało mi się tutaj to dobudowywanie mniejszego kręgu (co innego gdyby wydzielono go z większego) bo na logikę powinno być odwrotnie. Po dłuższych poszukiwaniach udało mi się trafić w Wiadomościach Archeologicznych numer XXXIII zeszyt 4 z 1968 roku na dokładny plan grodziska. Wynika z niego, że gród zbudowano na dawniejszych pozostałościach halsztackich. Wygląda więc, że to po czym chodzimy ma te 1000+ lat. A kawałek pod ziemią ukryte są pozostałości sprzed 2500-3000 lat!

Przy okazji tych poszukiwań zetknąłem się  po raz pierwszy z formatem zapisu plików djvu (tak, deja vu) w którym są zarchiwizowane Wiadomości. Gdy za pomocą konwertera przerobiłem plik wyjściowy z 16,5 MB na pdf-a o 480 MB to z uznaniem pomyślałem o tej metodzie kompresji (z początku lat 90-tych). 

Ufff, historię mam za sobą teraz pora opowiedzieć o całej wycieczce.

Wzdłuż Jezierzycy i Juszki plus leśne górki i stare grodzisko

To był bardzo upalny dzień, większej trasy nie było sensu planować, wybraliśmy lasy nad Wołowem. Start, tak, gdzie mógł być start? Tylko w Orzeszkowie. W zasadzie w tej okolicy prawie wszystko mieliśmy już objechane, jako temat przewodni wymyśliłem więc sobie tytułową, parkową Jezierzycę (i Juszkę), w tym sprawdzenie gdzie jest ujście Juszki (bo na mapie są dwa). Przy tej okazji należało odwiedzić Kretowice  Narysowałem sobie plan. W czerwonych kółkach to były zaplanowane „punkty widokowe” a krzyżykami zaznaczyłem to czego nie było.

Pierwszy był mostek nad Jezierzycą gdzie…

…nie tylko mostka nie było ale, co bardzo śmieszne, rzeki też nie było. Pojechaliśmy na dalsze poszukiwania, kawałek dalej na solidnym mostku Jezierzyca, nędzna bo nędzna ale była. Lepiej zaprezentowała się za chwilę Juszka.

Ujście Juszki do Jezierzycy było już całkiem efektowne.

Ale zdecydowanie lepiej wyglądało ujście Rowu Stawowego (co jest wcześniej) do Jezierzycy.

Teraz był kawałek coraz bardziej zanikającej ścieżki leśnej co się w końcu skończyła (zaznaczyłem to na szkicu wcześniej). Była więc (krótka) jazda przez las na azymut a i też trochę pchania. Jakby ktoś chciał zaliczyć te ujścia to na granatowo zaznaczyłem drogę co jest w realu. Z ujścia Rowu Stawowego trzeba się po prostu wycofać i objechać ten kawałek. Dalej już było oficjalnie. Lasy w tej części były piaszczyste.

Teraz był odcinek co go bardzo polecam – piękny las. Rzeczka raczej była jak nie była.

Następny odcinek… zamiast gadać wszystko widać.

Po tych sympatycznych kretowickich górkach pozostało mi już tylko odszukanie grodziska. Wcześniej w necie nie znalazłem informacji szczegółowych. Zajrzałem do OSM i Geoportalu aby stwierdzić, że na planach nie ma tam żadnej ścieżki. Ale ortomapa dawała nadzieję, że coś znajdę i przejdę przez rów z wodą.  Wytypowałem pobliskie pole do którego dojazd musiał być. Ale dalej to już była dżungla, na szczęście bez roweru (co go zostawiłem razem z lepszą połową). Co ja się nachodziłem… Krzyżujące się ścieżki zwierząt, kawałek w dobrym kierunku, to za chwilę gdzieś w bok. Jeżyny, pokrzywy, krzaczory, wszystko było. Na końcu zaś wyszedłem na… skoszoną łąkę.

To było bardzo śmieszne.

Przed grodziskiem tablica, w obrębie granitowy kamień. Kultura. Choć obejście całości kłopotliwe, o tej porze roku, bo część północna była bardzo zarośnięta. Do tego mój dzienny limit przedzierania prawie się już wyczerpał (a jeszcze musiałem wrócić).  Czyli to drugie (a w zasadzie pierwsze) ujście Juszki do Jezierzycy poczeka. Podczas powrotu moja małżonka zadzwoniła z pytaniem dlaczego mnie od godziny nie ma, a miałem tylko kilkaset metrów do przejścia. Tak, czasem dwa kilometry na godzinę to jest niezłe tempo. Na szkicu macie zaznaczoną komfortową drogę polną i tamtędy proponuję uderzać.

Na końcu pojechaliśmy jeszcze na wydmiska (piaszczysty fragment obok stawu). Można sobie tę naszą trasę uprościć (czerwona linia) i gwarantuję wtedy 100% zadowolenia, pod warunkiem, że się nie boicie jazdy po piachach. Wyszło nam 35 km a co się nachodziłem to moje!

Obiecuję, że kolejne dwa odcinki o Parku Krajobrazowym Jezierzyce nie będą już tak awangardowe…

Historie wołowskie cz1

Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy

Do  Stobrawskiego Parku Krajobrazowego jeszcze wrócimy.  Dzisiaj będzie inny równie przyjemny kierunek – gmina Wołów. Mamy tutaj dwa zasadnicze walory. Jeden to piękny Park Krajobrazowy Doliny Jezierzycy, drugi bardzo prorowerowa polityka władz gminy. W Wołowie znakują i utrzymują szlaki w terenie oraz „na poważnie” budują dedykowane ścieżki rowerowe! I niezależnie, że sam wolę jeździć po mało znanych i uczęszczanych terenach zielonych, to bardzo doceniam też tę drugą działalność. Służyć ona będzie i turystom, i mieszkańcom w codziennym przemieszczaniu się. Z punktu widzenia wrocławian gmina jest dobrze skomunikowana z naszym miastem. Jeżdżąc pociągiem mamy aż 6 stacji z których możemy zrobić interesujące trasy.

Te okolice to świetny cel dla rowerzystów, w paru kolejnych tekstach postaram się pokazać najciekawsze, moim zdaniem, miejsca. Zacznę… chronologicznie.

Popatrzcie na to.

Z daleka wygląda to na pieńki po drzewach. Bliższe oględziny pokazują pobieżność podobieństwa. To jednak wytwór człowieka…

Jest nawet przekrój (być może zrobił go jakiś ciekawski).

I jeszcze obiekt z boku

Tarchalice – 1900 lat historii

Pora teraz jest opowiedzieć co widzieliśmy, z Wiki

W Tarchalicach znajdował się jeden z największych starożytnych ośrodków metalurgii żelaza w Europie. Ślady istniejącej w tym miejscu osady hutników celtyckich i osadników związanych z kulturą przeworską, a także pozostałości niecałej setki dymarek, duże ilości żużli rozrzuconych po okolicy, datuje się na II-III wiek n.e. Na stanowisku w Tarchalicach wykopaliska prowadzono od 1903 r.

Sfotografowałem więc odpady poprodukcyjne – okazałe, żużlowe pozostałości pieców. Znalazłem ich 17. Reszta być może jest pod ziemią albo na dnie stawu.  Corocznie w wrześniu (czyli akurat na czasie) odbywa się tutaj piknik archeologiczny. W zrekonstruowanych dymarkach odtwarza się wielogodzinny proces produkcji kęsów żelaza. Jest to specyficzna dzienno-nocna impreza (wieczorem rozbija się piece) z piknikowym nastrojem.

„Okoliczności przyrody”są też bardzo piękne

Starorzecze, wysoka, rzeczna skarpa. Grążele i inne rośliny wodne, w oddali kameralna zabudowa wiejska. Sielsko. Puszczam wodze fantazji. Wyobrażam sobie, że te 1900 lat wcześniej to był główny nurt rzeki i pewnie ktoś się wpatrywał w toń. Za plecami miał prostą drewnianą zabudowę, ktoś (najważniejszy) budował piec, ktoś przynosił rudę, inni ściągali opał. Wokół tego  tętniło życie – zdobywanie pożywienia (łowiectwo, rybołówstwo, zbieractwo). Rzeką płynęła krypa. Snuły się dymy z domowych palenisk. Wszystko tutaj poza tymi dymarkami wyglądało zupełnie inaczej. Naszych słowiańskich przodków jeszcze nawet nie było… Ale ci przeworscy hutnicy naprawdę dużo potrafili, produkowali żelazo o bardzo wysokiej czystości. Jak dotąd nikomu nie udało się ,w rekonstruowanym procesie, zbliżyć się jakością do ich wyniku.

Tempo obecnych czasów zasłania nam ciągłość historyczną. Przed kulturą Wandalów były inne wcześniejsze. To tysiące lat obecności – widoczne najbardziej na starych cmentarzyskach. Ale to wtedy powstawały podwaliny  złożonych struktur społecznych oraz cywilizacji technicznej.

Pora na rowerową relację.

Trasa Orzeszków – Tarchalice – Wołów

Naturalnym punktem startowym do Tarchalic może być stacja kolejowa w Orzeszkowie (dla mnie chyba najlepszy punkt wypadowy w gminie). To był jeden z tych ekstremalnie gorących, sierpniowych dni dlatego postanowiliśmy, że będziemy chować się po lasach.  W planie praktycznie cała trasa miała być w lesie ale okoliczności trochę to zweryfikowały.

Pierwszy fragment Tarchalice – Orzeszków zgodnie z zamierzeniem przejechaliśmy po niebieskim (jak pamiętam) szlaku pieszym, który pokrywał się z naszą trasą. Dalej było też zgodnie z planem do wojewódzkiej drogi 340. Tam mieliśmy kontynuować dalej asfaltem ale… nam się odwidziało. Po pierwsze przy tej szerokości drogi cienia nie było nawet z boku a do tego spory ruch psuł nastrój. Postanowiliśmy sprawdzić czy ten odcinek da się objechać. Wizja lokalna na północy wykazała całkowity brak alternatywy, druga próba, na południu też zakończyła się niepowodzeniem. Najprawdopodobniej jest jednak zgrabny objazd przed stawami wędkarskimi w Dębnie. Żonka jednak tak pognała do przodu, że nie zdążyłem ze sprawdzeniem drogi, co całkiem perspektywicznie wyglądała.  Pozostało przejechać przez Dębno. Z tej miejscowości można szybko wjechać na rewelacyjny zielony szlak rowerowy do Wołowa (niedługo o nim napiszę). Ale ponieważ go znam, to wybrałem inny wariant (absolutnie wart polecenia) – łukiem nad Rudną . Wyprowadził mnie on na leśne dukty, gdzie jak podejrzewałem powinny być strome (jak na ten teren), piaszczyste podjazdy i zjazdy. Moje oczekiwania się potwierdziły. Rzeczywiście, jest nawet troszkę trudniej jak na zielonym. Jeśli ktoś lubi wyzwania to w oparciu o kolejne południkowe dukty można zbudować tutaj całkiem wymagającą trasę.

Bardzo fajnie widać to patrząc na następujące mapy na zmianę.

Doskonale widać tutaj coś co się nazywa wydmami śródlądowymi. Na Dolnym Śląsku są (według mojego rozeznania) dwa większe takie miejsca. Z wiki

Wydma śródlądowa – wzniesienie usypane przez wiatr, jeden z rodzajów wydm, występujących na obszarach lądowych.

Wydmy śródlądowe tworzące niekiedy bardzo liczne wzgórza są charakterystyczne dla równin Polski środkowej. Powstały one w większości po ustąpieniu ostatniego zlodowacenia z piasków sandrów i teras akumulacyjnych. Są to formy pochodzenia eolicznego, tzn. utworzone na skutek działalności wiatru.

W Polsce występują rozległe zespoły wydm śródlądowych, m.in. w Kotlinie Sandomierskiej, Puszczy Kampinoskiej, Mazowieckim Parku Krajobrazowym, na Równinie Wkrzańskiej, w Borach Dolnośląskich, w Puszczy Bydgoskiej oraz na międzyrzeczu warciańsko-noteckim.

Ciekawe jest nałożenie obu map – świetnie widać dlaczego drogi są w takich a nie innych miejscach.

Jazdę zakończyliśmy na wołowskim dworcu. Trasa była niewielka bo około 30 km. W tym upale to jednak nie było mało -mimo, że wypiliśmy 7 butelek (500 – 700) miałem wrażenie, że mózg mi się zagotował. Ale dzień był na rowerze. Czyli do przodu!

Dolnośląski Festiwal Tajemnic w Książu

W tym roku dosłownie mogłem tutaj zajrzeć tutaj na chwilę,  dlatego zamiast rzetelnej relacji pokażę parę zrobionych w przelocie zdjęć. Mam nadzieję, ze mimo tego zachęci to Was do odwiedzin w sierpniu przyszłego roku.

Dla mnie najciekawsze oczywiście były rowery (szczególnie bojowe) i od nich zacznę. Czasem myślę sobie, że przydałby mi się taki poniższy pojazd. A co do piknikowej przydatności drugiego to już w ogóle nie mam wątpliwości!

Stobrawski Park Krajobrazowy na rowerze cz5

Poligon artyleryjski z II Wojny Światowej

Już przestało mnie zaskakiwać, że w miejscach najciekawszych przyrodniczo znajdują się często relikty militarne.  Czasem odległe, czasem mniej odległe, a czasem całkiem współczesne. Do tych ostatnich (choć to wcale nie są najświeższe takie pozostałości) należą te o których chcę dzisiaj odpowiedzieć. Zacznę nietypowo od zdjęcia. Taki obiekt w środku lasu…

Widać, że to specyficzny obiekt – z tyłu gruba ściana, wejście osłonięte daszkiem i murem (ale tylko z jednej strony), na prawo od wejścia spore okno ale na lewo wąska szczelina obserwacyjna. W dodatku takich obiektów jest 6 i układają się dokładnie w linii prostej…

Jak ustalili miłośnicy militariów to pozostałość „fabrycznego” poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa (tak, teraz tych w Jelczu Laskowice) gdzie testowano produkowane tam haubice. Przy każdym bunkrze wycięto pas lasu o szerokości 100 – 150 m i znacznej  długości tak aby stanowiska obserwacyjne były w dolnym lewym rogu (patrząc z kierunku lotu pocisku). To tłumaczy ich specyficzną i asymetryczną budowę. Pierwsze cztery położone były w jednakowych odległościach od siebie – około 1750 m, najbliższy 5 250 m od strzelnicy, najdalszy 10 500 m. Pozostałe położone są dalej. Obiekty były skomunikowane telefonicznie.

Jakkolwiek bunkry zostały zbudowane według jednego projektu to teraz różnią się nieco  miedzy sobą, Dokładając do tego bardzo różny las w jakim się znajdują, moim zdaniem, prawdziwy fun to zebrać wszystkie. Według tradycyjnych opisów jest to dość upierdliwe ale mając dokładne współrzędne geograficzne i lokalizację raczej bezproblemowe. Choć nie z każdej strony można łatwo do obiektu dotrzeć. Trasa, którą pokazuje jest zoptymalizowana, tak aby jeździć i dochodzić możliwie komfortowo. Na końcu podam link do pliku gpx a także współrzędne obiektów.

Trasa śladami poligonu artyleryjskiego zakładów Kruppa

Proponuję wycieczkę w wariancie liniowym. Zaczynamy w Brzegu a kończymy w Jelczu Laskowice. Dlaczego tak a nie odwrotnie? Zależy to od dnia tygodnia – od poniedziałku do soboty startowałbym w Jelczu a w niedzielę w Brzegu (akurat tak jechaliśmy). Po prostu po południowe pociągi powrotne do Wrocławia o tej porze roku są często mocno zapchane a z Jelcza jako stacji końcowej startuje się komfortowo zawsze. W zamian jest zdecydowanie mniej pociągów powrotnych. Za to w lasach obok Jelcza Laskowice można sobie dowolnie jazdę przedłużać lub po prostu zalegnąć na jednym z dwóch kąpielowych stawów, tak aby być na stacji o właściwej porze. Trasa w wersji minimalnej ma około 52 km, w większości to wygodne dukty ale są fragmenty porośnięte trawą lub piaszczyste i tam samo nie jedzie.

Poligon artyleryjski – bunkier 6

Pokazane wcześniej zdjęcia pochodzą z szóstego najdalszego obiektu. Obiekt widać z leśnej, biegnącej po łuku (której nie ma na mapie), drogi. Jest zamknięty i użytkowany przez koło łowieckie. Trudność dojścia – minimalna

Poligon artyleryjski – bunkier 5

Obiekt leży w pięknym, bukowym, ciemnym lesie. Z tyłu ścianę, pewnie w celu zwiększenia odporności na pociski zasypano. Ma zamurowane okno,  drzwi i może, mało wygodną ale jednak, pryczę. Jak będziecie chcieli się zaszyć to warto zapamiętać.

Poligon artyleryjski – bunkier 4

To najtrudniej dostępne stanowisko, przynajmniej o tej porze roku. Z każdego kierunku trzeba się przedzierać w gęstwie, i mimo, że nie jest bardzo daleko od drogi to nawet ten kawałek jest upierdliwy.  Bez dokładnej pozycji chodzenie po tym kwartale może dać w kość. Za to coś za coś – nówka nie śmigana!

Poligon artyleryjski – bunkier 3

To miejsce wymaga najdłuższego dojścia, zarekomenduję drogę zgodnie z trackiem, choć są inne alternatywy. Ci co umieją czytać teren szybko znajdą tutaj słabo przetartą ścieżkę, która doprowadzi do finału. Jest troszkę przedzierania, trochę nierówno ale jakiś kłopotów większych nie ma.

Poligon artyleryjski – bunkier 2

To już cywilizacja, w pobliżu jest asfaltówka dojście leśną drogą od auta to może 300 m.  Rowerem zaś pod same „drzwi”. Ściana obiektu jest wysoko zasypana (dlatego kiedyś go przegapiłem), są niestety pozostałości po odwiedzinach poprzedników.

Poligon artyleryjski – bunkier 1

Jest widoczny z leśnej drogi, nie ma więc większego dojścia. O ile wcześniejsze lasy są bardzo mało odwiedzane to tu wkraczamy w regiony bliskie cywilizacji. Skutki zobaczycie na ścianach.

Poligon artyleryjski – wieżyczki, kulochwyt i działobitnie

Teraz pora jest na objazd stanowisk działobitni i pozostałych obiektów poligonu. Tak się składa, że opisanych 6 bunkrów leży na terenie obecnego Stobrawskiego Parku Krajobrazowego  (i województwa opolskiego) a pozostałe to województwo dolnośląskie i lasy obok Jelcza Laskowice. Bez szumnych braw (i słupków granicznych) przekraczamy tę linię. Do zaliczenia są jeszcze dwie wieże obserwacyjne, kulochwyt, działobitnie, stacja kolejowa. Ponieważ, mam świadomość, że ilość tych militarnych dokumentacji może Was troszkę przybić to będzie już ekspresowo. Na początek wieżyczka Klaudii (cała) i ruiny tej drugiej.

Kulochwyt

To, mimo zniszczenia, największy obiekt poligonu.

Wszyscy co mają żyłkę detektywistyczną mogą tu ugrzęznąć na dłużej. Pozarastane betonowe drogi, pozostałości po kolei, nasypy, wielkie i mniejsze dziury a na to wszystko nakłada się kilkudziesięcioletni las.  Przeglądałem dostępne, stare mapy rastrowe i o dziwo na tym tle doskonale wypada OSM, wszystko, poza mniejszymi dziurami, jest tutaj ładnie zaznaczone. W czerwonym kółku jest kulochwyt i działobitnia polowa.  A reszta zaprasza do własnych eksploracji.

Na zakończenie podam współrzędne bunkrów obserwacyjnych

bunkier 1 – N 50 58,123 (50.968716), E 17 27,358 (17,455967)

bunkier 2 – N 50 57,690 (50,9615), E 17 28,508 (17,475133)

bunkier 3 – N 50 57,215 (50,953583), E 17 29,813 (17,496883)

bunkier 4 – N 50 56,755 (50,945916), E 17 31,006 (17,516767)

bunkier 5 – N 50 55,956 (50,9326), E 17 33,062 (17,551033)

bunkier 6 – N 50 55,263 (50,92105), E 17 34,941 (17,58235)

Ponieważ niektóre obiekty odwiedziłem parokrotnie i pomiary różniły mi się w praktyce nawet o 30 m to wiem, że to orientacyjne pozycje. Nie mniej jednak do odnalezienia to wystarczy. Na gpsies.com u użytkownika Wujot (czyli u mnie) znajdziecie pod nazwą Brzeg-Lubsza-Jelcz Laskowice Bunkry poligonu artyleryjskiego – wszystko gpx. tej trasy.

I na wszelki wypadek trasa we fragmentach „analogowych”.

Książ od książęcej kuchni

Mogłoby się wydawać, że smak potraw przyrządzanych dla książęcej rodziny Hochberg von Pless w zamku Książ przez Louisa Hardouina rozwiał się i pozostały po nim tylko jadłospisy i niezwykłe fotografie. Tymczasem po osiemdziesięciu latach w dawnej zamkowej kuchni organizowane są kolacje degustacyjne, podczas których kuchmistrz Grzegorz Duda serwuje gościom specjały inspirowane sztuką kulinarną słynnego kucharza-fotografa.

Luksusowa kuchnia książęca

W latach dwudziestych i trzydziestych minionego wieku w Książu, pod wodzą francuskiego kucharza Louisa Hardouina, działała prawdziwa armia pracowników kuchennych, których zadaniem było schlebianie najbardziej wyrafinowanym gustom książęcej pary i ich znamienitych gości. Obszerną kuchnię wyposażoną w najnowocześniejszy sprzęt urządzono – po przebudowie zamku – na ostatnim, piątym piętrze. Dzięki takiej lokalizacji kuchni zapachy gotowanych potraw nie docierały do arystokratycznych nosów.

We wzorowej kuchni Hardouina znajdowały się chłodnie, gdzie przechowywano dziczyznę oraz osobno warzywa i ryby. Było tam również pomieszczenie ze zbiornikiem na wodę deszczową wykorzystywaną w książęcym gospodarstwie. Oprócz pomieszczenia, w którym przygotowywano gorące posiłki, były także inne sale, m.in. piekarnicza, cukiernicza oraz pomieszczenie, gdzie przyrządzano śniadania.

Przy komponowaniu potraw zwracano uwagę, aby następujące po sobie dania, nie były w jednakowej tonacji kolorystycznej. Spisy potraw z poszczególnych, niekoniecznie uroczystych dni zbierano i oprawiano w specjalne książki, tworzące po latach swoistą kronikę kulinarnych obyczajów. Odnotowywano tam skrupulatnie liczbę i statut gości, rodzaj posiłków w ciągu dnia, serwowane dania oraz napoje im towarzyszące. Statystyka ta była potrzebna służbie, aby mogła sprawnie obsługiwać wszystkie stoły.

Kolacje degustacyjne w Zamku Książ

Dzisiaj prawdziwą gratką dla miłośników historycznych smaków jest event – kolacje degustacyjne w zamku Książ. To nowy pomysł Spółki Zamek Książ oraz restauracji Książęca. Wszystkie dania przygotowane przez Grzegorza Dudę – członka Kapituły Szlaku Kulinarnego Smaki Dolnego Śląska, szefa kuchni restauracji Książęca – inspirowane są kuchnią dworską i bardzo wyraźnie nawiązują do specjałów nadwornego kucharza rodziny Hochbergów.

Nie trzeba chyba dodawać, że p. Grzegorz wszystkie dania komponuje z ingrediencji pochodzących z Dolnego Śląska. W przygotowaniu sobotniej kolacji degustacyjnej (11 sierpnia) uczestniczył także Robert Poliński. Mistrzowie kulinarni przygotowali cztery dania. Na przystawkę: lokalny ser farmerski z kiszonym buraczkiem, pieczarkami, pomidorkami koktajlowymi i porzeczkami oraz chipsem.

Kolejnym daniem była bardzo popularna na Śląsku zupa piwna z niewielkimi kawałkami drobiu. Jako danie główne podano nam tołpygę z szarym sosem i kluskami śląskimi zrobionymi zgodnie z oryginalnym przepisem z przełomu XIX i XX wieku z surowych i gotowanych ziemniaków. Całość wieńczył deser – mus czekoladowo-migdałowy z dodatkiem owoców i musu z marakui.

Kolacje degustacyjne w zamku Książ

Kolacje degustacyjne w zamku Książ są z jednej strony doskonałą okazją do skosztowania niezwykłych smaków inspirowanych kuchnią Louisa Hardouina, z drugiej – jedyną możliwością zwiedzenia zamkowej kuchni. To wielka gratka dla miłośników historii i poszukiwaczy dawnych smaków.

Przekonajcie się sami!

Barbara Jakimowicz-Klein